Mezopotamya’da Dengbej’likten sinemaya anlatı sanatı “Miras”

Abstract

Bu çalışma “Neden hikaye anlatma ihtiyacı duyarız?” sorusundan hareketle ait olduğu evrenin içinde anlam arayışında olan insanın farkındalıklarını, birikimlerini paylaşmak, aktarmak için kullandığı anlatı formlarını, Mezopotamya coğrafyası özgünlüğünde görünür kılma amacı gütmüştür. Bu tez Mezopotamya coğrafyasını bir coğrafi bölge olarak değil tarihi ve sosyal bir çevre olarak ele almıştır. Çalışmada Dengbej’lik geleneğine yer verilmiştir. Bu anlatı formlarını oluşturan düşünsel ve tarihsel çevre irdelenmiştir. Buradan yola çıkarak Dengbej’likten sinemaya, varlık için anlam arayan bir değerler halkasında anlatı formları ve içeriğin önemine değinilmiş ve tüm bunlar neden hikaye anlatma ihtiyacı duyarız sorusuna cevap vermek zemininde tartışılmıştır. Bunu yaparken de Mezopotamya coğrafyasında şekillenen Dengbej’lik geleneği irdelenmiş, Dengbejlik’ten sinemaya bu coğrafyada biçimlenen anlatı formları ile, toplumsal değerler sistemi arasındaki ilişki gözden geçirilmiş ve bu doğrultuda çeşitli konular bir farkındalık oluşturmak kaygısı ile masaya yatırılmıştır. Dengbej’lik günümüz dünyasında yaşam alanı iyice daralmış sözlü kültüre ait bir anlatı formu olsa da Kürt coğrafyasında günümüzde yeniden artan bir değerle varlığını sürdürdüğü için, Mezopotamya ise sadece bir coğrafi bölge olarak değil aynı zamanda kültürel aitlik ve değerler sistemindeki özgünlükten ötürü bu çalışmaya bir zemin olarak seçilmiştir. Bir anlatı sanatı olarak sinemanın biçim ve içerik ile ilgili bir farkındalıktan yoksun inşa edilmesi aidiyet kavramından ve varlık bilincinden uzaklaştıracaktır bizi. Bu yaklaşımdan hareketle bu tez anlatı biçiminin yaşam biçimlerimiz üzerindeki etkisini görünür kılmak kaygısıyla hazırlanmıştır. Birinci bölümde “Neden hikâye anlatma ihtiyacı duyarız?” sorusuna cevap aranmış, ikinci ve üçüncü bölümde Dengbej’lik kültürü ve sinema ile ortak zeminleri tartışılmış ve sonuç olarak Mezopotamya coğrafyası özgünlüğünde Dengbej’likten sinemaya kalan anlatı mirası görünür kılınmaya çalışılmıştır.

This study has the purpose to make the narrative forms used to share transfer the awareness and background of human in search of meaning in the universe to which he belongs visible in the context of Mesopotamia geography, starting from the question of “Why do we need to tell a story”. This study does not consider the Mesopotamia geography as geographic area simply but a historical and social environment. The study includes the “Dengbej” tradition. It addresses the intellectual and historical environment which establishes such narration forms. Starting from here, the importance of the narration forms and contents were mentioned in a circle of values searching for meaning for the creature from Dengbej tradition to cinema, and all of them were discussed on the basis of addressing the question of why we need to tell a story When we do this, the Dengbej tradition formed in the Mesopotamia geography was studied, the relationship between the narration forms formed in this geography Dengbej tradition to cinema and the social system of values was examined and a variety of subjects were discussed with the concern to establish awareness. Although the Dengbej tradition is a narration form related to the oral culture of which its living area was narrowed to the great extent in the present world, Mesopotamia was selected as the base for this study since it survives in the Kurdish geography with a regained value in our day and at the same time due to the uniqueness of the system of values and cultural belonging. We would be alienated from the relation concept and existence consciousness as cinema will be constructed without the awareness related to the form and content. Starting from this approach, this thesis was prepared with the concerns to make the effect of the narration form on our living styles visible. At the part 1 the question of Why do we need to tell a story” was attempted to be addressed as the parts two and three discuss the common bases of Dengbej culture and cinema, and consequently it is attempted to make the narration inheritance from Dengbej culture to cinema visible in the context of Mesopotamia geography.