Birleşik Krallık’ta parlamento egemenliği ve Brexit süreci

Abstract

Günümüzde anayasanın üstünlüğü, anayasalcılık düşüncesinde ve pratiğinde bir kural haline gelmesine rağmen Birleşik Krallık’ta (BK) bu kabulün tersine parlamento egemenliği ilkesi benimsenmiştir. Parlamento egemenliği ilkesi, karşılaştırmalı anayasa hukukunda oldukça istisnai bir konumda bulunmaktadır. Parlamento egemenliği, uzun tarihsel mücadelelerin sonucunda 1688 Devrimi ile kurulmuş, 18. ve 19. yüzyılda sistem içindeki anayasal aktörlerce benimsenmiş ve Dicey tarafından teorileştirilmiştir. Mahkemeler de üç yüz yılı aşkın bir süredir içtihatlarıyla birlikte ilkeyi somutlaştırmaya ve geliştirmeye devam etmektedir. BK anayasal sisteminin özelliklerinden dolayı çalışmamızda kanunlar ve mahkeme kararlarının yanı sıra tarih, anayasal teamüller ve siyasal olaylardan da yararlanılmıştır. Çalışmamızın ana problematiği ise Brexit sürecinde yaşanan gelişmelerin ilkeye olan etkileri olmuştur. Tezimiz iki bölüm üzerine inşa edilmiştir. genel olarak parlamento egemenliği ilkesini açıklamaya yöneliktir. İlk olarak ilkenin isimlendirilmesine yönelik kavramsal bir inceleme yapılmış; ardından parlamento egemenliğine yol açan ve günümüze kadar gelmesini sağlayan tarihsel gelişmeler 1950 yılına kadar incelenmiştir. Dicey’in kuramsallaştırması referans alınarak ilkenin teorisi açıklanmaya çalışılmıştır. İlkenin teorisi açıklanırken mahkeme kararlarına ve güncel tartışmalara da yer verilmiştir. Ardından parlamentonun hukuki sınırları olup olmadığı ve fiili sınırları araştırılmıştır. İkinci bölüm ise tezin ana problematiğine ayrılmıştır. Parlamento egemenliği ile sınırlı kalmak kaydıyla BK’nin Avrupa Birliği (AB) üyeliğinden, referandum kurumundan ve Tacın ayrıcalıklı yetkilerinden bahsedilmiştir. Brexit referandumu, BK Yüksek Mahkemesi’nin 2017 tarihli Miller I ve 2019 tarihli Miller II kararları üzerinden Brexit sürecinin parlamento egemenliğine olan etkileri incelenmiştir. Böylelikle Brexit üzerinden parlamento egemenliği teorisinin günümüzdeki konumu anlaşılmaya çalışılmıştır.

Today, although the supremacy of the constitution has become a rule in the thought and practise of constitutionalism, the principle of parliamentary sovereignty has been adopted in the United Kingdom (UK) contrary to this acceptance. The principle of parliamentary sovereignty occupies a rather exceptional position in comparative constitutional law. Parliamentary sovereignty was established with the Revolution of 1688 as a result of long historical struggles, adopted by the constitutional actors in the system in the 18th and 19th centuries and theorized by Dicey. Courts have continued to embody and develop the principle with their jurisprudence for more than three hundred years. Due to the characteristics of the UK constitutional system, our study has benefited from history, constitutional conventions and political events as well as acts and court decisions. The main problematic of our study has been the effects of the developments in the Brexit process on the principle. Our thesis is built on two parts. The first part is intended to explain the principle of parliamentary sovereignty in general. First of all, a conceptual analysis was made for the naming of the principle. Then, the historical developments that led to parliamentary sovereignty and brought it to the present day were examined until 1950. With reference to Dicey’s theorization, the theory of the principle has been tried to be explained. While explaining the theory of the principle, court decisions and current debates are also included. Then, the legal boundaries of the parliament and its actual limitations were investigated. The second part is devoted to the main problematic of the thesis. The UK’s membership of European Union (EU), the referendum institution and the prerogative powers were mentioned, provided that it is limited to parliamentary sovereignty. The effects of Brexit process on parliamentary sovereignty are examined through the Brexit referendum and 2017 Miller I and 2019 Miller II decisions of the UK Supreme Court. Thus, the current position of the theory of parliamentary sovereignty through Brexit has been tried to be understood.