Hanefi Fıkıh doktirininde meşhur sünnetin yeri

Abstract

Tezimizde Hanefi fıkıh doktrininde meşhur sünnetin yerini ve önemini incelemeye çalıştık. Konuyu araştırırken ilk dönemlerden itibaren başta Hanefîler olmak üzere diğer âlimlerin de belli başlı eserlerini gözden geçirmeye gayret ettik. Önce meşhur sünnet ve hadisin ne olduğunu, onlarla ilgili hangi terimlerin kullanıldığını ve ne zaman ortaya çıktığını, diğer haber türleri arasındaki konumunu, ümmet içindeki yaygınlığını ve üzerinde nasıl bir icma oluştuğunu, doğruluk değerini, itikadî ve amelî yönden bağlayıcılığını işledik. Daha sonra meşhur sünnetin Kur'an, diğer hadis türleri, re'y ve kıyas karşısındaki konumunu inceledik. Sonuçta ilgili konuda ayet olsun veya olmasın çok azı dışında meşhur olarak nitelendirilen sünnetlerin, sözüne itibar edilen müslümanlar tarafından kabul edildiği, mütevâtir sünnet ve hadisten tek farkının itikadî açıdan onları inkar edenin tekfîr edilmemesi olduğu tesbit edilmiştir. Meşhur sünnet ve hadisin olduğu yerde re'y ve kıyas terkedilmiştir. Ancak meşhur sünnetlerin ve hadislerin kendilerinin anlaşılması için re'ye başvurulmuş; bazen farklı âlimler tarafından farklı şekillerde yorumlanmıştır. Genelde fakihler bazı konularda bir sünnetin ve hadisin meşhur olması gerektiğini söylemişler ve meşhurlaşamamış olanları ya kabul etmemişler veya te'vil ederek kabul etmişlerdir. My thesis is The Place of Sunna Meshhura in Hanefite Jurisprudence. I studied sunna mashhura in the main Hanefite sources of usûl and füru' beginning from the early sources. The thesis consists of an introduction, four chapters and a conclusion. In the introductory chapter, I esplained the goal of thesis and the limits of the subject. In the first chapter, I studied the definitions of sunna mashhura, the origin of the term mashhur, its place in the classification of the types of hadith, its relation with ijma', its value from the point of fruth, its hukm and obligatoriess from the points of i'tikad and amel. In the second chapter, I studied the relation of sunna mashhura with Qur'an from the point of bayan: Taqrir, tefsir of mucmel, taghyeer (takhsis) and tabdil (neskh). I also studied the hukms based on sunna mashhura without being based on any nass of Qur'an. In the third chapter, I studied the relation of sunna mashhura with other types of hadiht. In the fourth chapter, I studied the relation of sunna mashhura with qıyas and ra'y. In the conclusion, I gave an overview of the subject and the results of the study.