Üretim faaliyetlerinde robot kullanımının mamul maliyetleri üzerine etkileri ve yönetim muhasebesi açısından değerlendirilmesi

Abstract

ÜRET M FAAL YETLER NDE ROBOT KULLANIMININ MAMUL MAL YETLER ÜZER NE ETK LER VE YÖNET M MUHASEBES AÇISINDAN DE ERLEND R LMES Teknolojik geli meler ve küreselle menin kar l kl ve sürekli etkile imi birbirini tetikleyerek yüksek rekabetin egemen oldu u bugünkü pazar ortam n haz rlam t r. Bilgisayar teknolojilerinin geli mesiyle beslenen ve yay lan bu uluslararas rekabet, günümüz üretim i letmelerinin; kalite, ürün farkl la mas ve çe itlili inin artmas , mü teri odakl l k ve maliyet liderli i gibi rekabet faktörlerini kendi i letmeleri lehine avantaja dönü türebilmeleri için üretim fonksiyonlar , teknolojik yetenekleri üzerinde odaklanmalar n zorunlu k lmaktad r. letmelerin, mü teri tercihlerindeki h zl de i melere, maliyet etkinliklerini ve kârl l klar n koruyarak zaman nda ayak uydurabilmeleri, ancak giderek önem kazanan esneklikler ekonomisine adapte olabilmeleri ile sa lanabilmektedir. Temelinde bilgisayar teknolojilerinin bulundu u esnek otomasyon sistemlerinin en önemli aktörü ku kusuz endüstriyel robotlard r. Bu yeni teknolojiler, imalat i letmelerini h zla de i tirmekte ve teknoloji seçimi kararlar na yeni boyutlar katmaktad r. Bir ileri teknoloji ürünü ve üretim arac olan robotlar, üretim proseslerinde insangücünün do rudan kullan m n azalt rken, bu teknolojilere yön veren dolayl insangücüne ihtiyac art rarak, mamulün maliyet yap s n de i tirmektedir. Üretim faaliyetlerinde istihdam edilen robotlar; kalite ve çal ma ortam n iyile tirmesi, daha az üretim alan na gereksinim duymas , üretimde fire ve tekrar i leme gerektiren ürün say s n azaltmas , de i im esnekli i, tasar m konforu, üretim süresini k saltmas gibi bir çok alanda yüksek verimlilik ve maliyet etkinli i sa lamaktad r. Bu etkilerin en yo un ya and sektör; dünyada ve Türkiye de robotlar n en yo un tercih edildi i otomotiv ve otomotiv yan sanayidir. Robot kullan m n n mamul maliyetlerine olan etkisini ortaya koymak ve bu ba lamda yeniden yap lanan yönetim muhasebe sistemlerini de erlendirmeyi amaçlayan bu çal mada; lider bir otomotiv yan sanayi i letmesindeki uygulama örne ine yer verilmektedir. Robotlar n maliyetler üzerine etkilerini ara t ran bu tez, gerek bilim dünyas na ve gerek konu ile ilgilenen araştırmacı ve potansiyel robot kullanıcı işletmelere yardımcı olmayı hedeflemektedir. THE EFFECT ON PRODUCT COSTS OF THE USE OF ROBOTS IN MANUFACTURING AND ITS EVALUATION FROM A MANAGEMENT ACCOUNTING PERSPECTIVE Through mutual and continuous interaction, technological developments and globalisation have prepared today s market environment, which is characterised by intensive competition. This international competition, which has been fostered and spread by the development of computer technology, compels manufacturing enterprises to focus on manufacturing functions and technological competencies in order to turn competition factors such as quality, product diversification, range of products, customer focus and cost leadership into an advantage. Companies can adjust to rapid changes in customer preferences in a timely fashion while at the same time preserving cost effectiveness and profitability only by adapting themselves to an economy of flexibilities which is constantly gaining in importance. The most important actor of computer technology-based flexible automation systems is without doubt the robot. This new technology is quickly changing the face of manufacturing and adds new dimensions to the decisions about which robot technology to choose. Robots, the products of advanced technology and its foremost means of production, reduce the direct use of manpower in manufacturing processes while at the same time increasing the demand for brainpower (indirect manpower) which is determining the direction this technology is taking; and through this impact they change the cost structure of manufactured goods. Robots employed in manufacturing processes ensure high productivity and cost efficiency in a number of areas such as quality (reduction in scrap and reworking), the work environment, required manufacturing space, production change management, ease of design, reduction in manufacturing times. The highest impact is felt in the automotive and supplying industry which both in Turkey and internationally make the widest use of robots. The purpose of this study is to highlight the effect of robots on product costs and to evaluate the management accounting systems that are reorganised in order to accommodate this change. The study is based on the practice implemented in the plant of a leading automotive supplier. This work, which examines the effect of robots on costs, addresses both to the scientific community and interested experts as well as potential corporate users of robot technology.