Küreselleşme ve Asya krizi : Krizin Türkiye ekonomisi üzerindeki etkisi

Abstract

Tayland'da 1997 yılı Temmuz ayında başlayan kriz kısa sürede Doğu ve Güneydoğu Asya ülkelerine yayılmakla kalmamış, krizin global nitelikte etkileri görülmüştür. Krizinin açıklanmasında, finans piyasalarının küreselleşmesinin incelenmesi önem kazanmıştır. Küreselleşme kavramı üzerinde henüz düşünce birliği oluşmamıştır. Ancak, küreselleşmeden en genel anlamıyla, sermayenin serbest dolaşımının önündeki engellerin kaldırıldığı bir süreç anlaşılmaktadır. 1980'li yıllarda finans piyasaları globalleşmeye başlamışlardır. Sermaye giderek spekülatif bir yapıya dönüşmüş ve spekülatif sermaye hareketleri olağanüstü boyutta artmıştır. Bu süreç reel ekonominin gereksinimleri ile ilgilidir.1960'lı yılların sonlarında kar oranları düşmüş, dünya ekonomisi bir durgunluk sürecine girmiş, sermaye fazlası, kar getirmeyen üretken faaliyeti terkederek spekülatif finans sektörüne geçmiştir. Gelişmiş ülkelerde reel üretim sürecinde değerlendirilemeyen sermaye dünya çapında rant arayışına girmiş, finans sermayesi çevre ülkelere fon aktararak yüksek getiriler sağlamaya çalışmıştır. Bu süreçte Doğu ve Güneydoğu Asya ülkeleri, rant arayışındaki sermaye için cazip yatırım alanları haline gelmişler ve azgelişmiş ülkelere akan sermayenin önemli bir bölümünü çekmişlerdir. 1990'lı yıllarda bölge ülkelerine akan sermaye içinde kısa vadeli borçların ve portföy yatırımlarının önemi artmıştır. Kısa vadeli dış borçlanma ve kısa vadeli spekülatif sermaye girişleri ile hızlı bir büyüme süreci yaşamaya başlayan Asya ülkelerinin dış borçları hızla yükselmiştir. 1995'ten itibaren doların değer kazanmasıyla birlikte paralarını dolara sabitlemiş Asya ülkeleri ihracatta rekabet avantajlarını kaybetmişler ve cari açıklar vermişlerdir. 2 Temmuz 1997'de Tayland Baht'ı devalüe etmek zorunda kalmış ve bu da krizin başlangıcı olmuştur. IMF Asya ülkelerine yardım paketlerinin, istikrarı sağlamada başarısız olması nedeniyle çok tartışılan kuruluş olmuştur. Krizin Türk ekonomisine etkileri sektörel bazda değişmektedir. Türkiye'nin bölge ülkelerine ihracatında büyük öneme sahip demir-çelik sektörü gibi sektörlerin krizden olumsuz etkilendiği gözlenmiştir.