Gelir vergisi mükelleflerinin vergiye ilişkin algı ve tutumları: Mardin ili örneği

Abstract

Modern maliye yazınında vergiye büyük önem atfedilmektedir. Bununla birlikte vergi uyumu konusu da son yıllarda maliye literatürünün en önemli çalışma alanlarından biri olmuştur. Kamu hizmetlerinin etkin ve kaliteli sürdürülmesinin en önemli şartlarından biri yeterli finansmanın sağlanmasıdır. Dolayısıyla vergilemenin verimli olması açısından mükelleflerin vergiye yönelik algıları ve vergileme ile ilgili tutumları oldukça önemlidir. Bu çalışmada, gelir vergisi mükelleflerinin vergiye yönelik algıları ve bu algıların vergi ile ilgili tutumlarını ne şekilde etkilediği incelenmiştir. Çalışma ile ilgili literatüre katkı sunulması ve gelir politikalarına yol gösterici öneriler sunulması hedeflenmiştir. Çalışmada niteliksel yöntemlerden yarı yapılandırılmış görüşme yöntemi kullanılmıştır. Görüşme sonucu elde edilen dökümler betimsel içerik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Görüşme notları MAXQDA 12 kullanılarak analiz edilmiştir. Bu kapsamda Mardin ilinde beyana dayalı gelir elde eden 34 gelir vergisi mükellefi ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler sonucunda elde edilen bulgulara dayanarak mükelleflerin vergiye ilişkin algıları belirlenmiş ve vergi uyumlarının hangi koşullarda gerçekleştiği saptanmıştır. Çalışma sonunda, genel olarak mükelleflerin vergiye ilişkin algılarının olumsuz olduğu dolayısıyla vergiye uyumsuz oldukları görülmüştür. Bu durumun nedenleri mükelleflerin vermiş oldukları cevaplardan yola çıkarak ortaya konulmuştur. Çalışma sonunda mükelleflerle yapılan görüşmelerden elde edilen bulgulardan yararlanılarak gelir politikasına yön verecek öneriler oluşturulmuştur.

In the modern public finance literature, a great importance is attributed to tax. The issue of tax compliance has also been one of the most important and recent study fields in the public finance literature. One of the most important conditions for efficient and quality maintenance of public services is to provide sufficient financing. Therefore, the perceptions of taxpayers on tax and their attitudes to taxation are key for efficient taxation. In this study, the perceptions of income taxpayers on tax and how these perceptions affect their attitudes to tax are investigated. The aims of the study are to contribute to the literature and provide guiding suggestions for income policies. In the study, semi-structured interview method from qualitative methods is applied. The outputs obtained from the interviews are analyzed through descriptive content analysis method. The interview notes are analyzed by means of MAXQDA 12 program. In this respect, 34 statement-based income taxpayers are interviewed in the province of Mardin. Based on the findings obtained from the interviews, the perceptions of the taxpayers on tax and under which circumstances tax compliance is executed are determined. Consequently, it is observed that the perceptions of the taxpayers on tax are unfavorable in general and thereby the taxpayers are tax non-compliant. The reasons for this situation are explained through the answers of the taxpayers in the interviews. Benefiting from the findings of the interviews with the taxpayers, guiding suggestions for income policies are provided.