Türkiye’ de kamu ekonomisi kesimi ve konsolide bütçe açıkları sorunsalı

Abstract

Bu çalışmada Türkiye örneğinde kamu kesimini oluşturan birimlerin idari ve mali yapılarıyla tanıtılması ve kamu kesimi ekonomisinin konsolide bütçe büyüklükleriyle birlikte ele alınarak değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Buna yönelik olarak ilk bölümde kamu kesimini oluşturan birimlere ilişkin genel bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölümde, konsolide bütçe gelir ve giderlerinin 1980-2000 dönemindeki gelişmeleri ile bütçe dengesi ve nakit dengesine ilişkin gelişmeler ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, Hazine - Merkez Bankası ilişkileri ile Hazine ' nin iç ve dış borçlanmasına ilişkin gelişmelere yer verilmiştir. Dördüncü bölümde konsolide bütçe uygulamalarının genel bir değerlendirilmesi yapılmış ve konsolide bütçe gelir ve giderlerine ilişkin hedef ve gerçekleşmeler incelenmiştir. Beşinci ve son bölümde ise,bütçe açıklarının ekonominin işleyişi üzerindeki etkileri incelenmiştir. 1980-2000 dönemi konsolide bütçe gelişmelerine bakıldığında, kamu kesimi açıklarının ağırlıkla konsolide bütçe açıklarından kaynaklandığı görülmekte olup,bu açıkların finansmanında genellikle iki yola başvurulduğu görülmektedir. Bunlardan birincisi; Merkez Bankası ' nın para basarak finansmanı, ikincisi borçlanarak finansmanıdır. Türkiye ' deki kamu kesimi finansman açığının sürekli olarak enflasyon - bütçe açığı şeklinde kısır bir sürece yol açtığı görülmektedir. Türkiye ' de uzunca bir zamandır söz konusu olan bütçe açıkları kaynakları reel ekonomiden spekülatif kazançların olduğu finansal yatırımlara kaydırmış ve bu bağlamda ekonominin dengelerini bozarak, yatırımı ve üretimi kredilendirecek kaynakları azaltmıştır. Bütçe harcamalarının kısılması, bütçe gelirlerinin artırılması ile personel reformunun yapılması, dış piyasalardan uzun vadeli borçlanmaların artırılması, bütçe harcamalarına ilişkin performans denetiminin yapılması, kayıt dışı ekonominin kontrol altına alınması , vergi iadelerinin etkin hale getirilmesi ve alternatif gelir kaynaklarının araştırılması, bütçe açıklarının kontrol altına alınabilmesi için, yapılması gerekenlerden bazılarıdır. Bunların çoğu yapısal nitelikli reformlardır ve gerçekleştirilmesi zaman alacaktır. Ancak gelinen noktada, geçici önlemlerin daha maliyetli sonuçların ortaya çıkmasına yol açtığı görülmekte ve söz konusu yapısal reformların kaçınılmaz olduğu anlaşılmaktadır. In this thesis, I trıed to define to administratrive and financial structures of the Publıc Organizations in Turkey and the utilization of consolidated budget growhs in public economy. In order to do this,in the fıirst part of the thesis,I gave some general informatıon concerning the units in public organizatıons. In the second part,I focused on consolidated budget income and expense improvements between the years of 1980-2000. I also provıded ınformatıon about the improvements of budget balance and cash flow balance. In the thırd part, I give informatıon about the relations between the Publıc Treasury and Central Bank. Additionally, I included nformatıon about Treasury's domestic and foreing debts. In the fourt part, I gıve informatıon about utilizing consolidated budget applications,studying consolidated budget earnings and spendings, and studying the targets and verifications concerning this subject. Finally, I discuss the effects of budget defecit on the economic transactions. When you study the concolidated budget improvements between the years 1980 and 2000 you see that publıc deficit is mostly a result from consolidated budget deficit. Generally, there are ways of financing these deficits. The fırst way is financing the Central Bank by printing money. Secondly,financing by borrowing. Inflatıon is the result of Publıc Sector's financial deficit in Turkey. Sources of budget deficit have been moved from real economy to financial investments where you can speculate earings. This results in an unbalanced economy and a reductıon in the available sources to invest and produce. Some of the ways to control budget deficit are; reducing budget spending,doing personal reforms by increasing budget income, increasing long-term borrowing from internatıonal markets,controlling performances of budget spendings, controlling illegal economies, improving the effectiveness of tax returns,and increasing sources of alternative earnings. Almost all of these are structural reforms which take time to achieve. We do see that temporary steps have costed us much more,therefore , we should start carrying out the reforms that I have listed above.