İstanbul’da iki sağlık ocağında aşılamada kaçırılmış fırsatların değerlendirilmesi

Abstract

Özet: Bu çalışma, İstanbul’da iki ayrı sağlık ocağındaki aşılama oranları ve kaçırılmış fırsatların miktarını saptamak, kaçırılmış fırsatların temel nedenleri hakkında genel bilgi edinebilmek ve iki sağlık ocağı arasında kaçırılmış fırsatlar açısından karşılaştırmalar yapmak amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı tipteki bu araştırma, Ümraniye’deki Merkez ve İslambey sağlık ocaklarında, herhangi bir nedenle sağlık ocağına başvuran 0-59 aylık 268 çocukta, Nisan 2004 tarihinde, yüz yüze gözlem altında anket tekniği kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, Sağlık Bakanlığı’nın 7 soruluk Kaçırılmış Fırsatları Tanımlama Anketi kullanılmıştır. Araştırmaya katılan çocukların %47.8’i kız, %52.2’si erkekti. Çocukların büyük çoğunluğunun (%62.3) yaşı 0-11 ay arasında idi. Araştırmaya katılan çocukların 163’ü (%60.8) sağlık ocağına aşı yaptırmak için, 105’i (%39.2) ise aşı harici herhangi bir nedenle sağlık ocağına başvurmuştu. Çocukların %69.8’inin aşı kartı vardı ve yanındaydı. %27.6’sının ise aşı kartı vardı ancak yanında değildi, aşı kartı olmayan çocukların oranı ise %2.6 idi. Araştırmaya katılan çocuklardan, en az bir veya daha fazla kaçırılmış fırsatı bulunan çocuk oranı %13,4 iken, bu oran Merkez Sağlık Ocağı’nda %14,4, İslambey Sağlık Ocağı’nda ise %12.7 olarak bulunmuştur. Araştırmanın yapıldığı her iki sağlık ocağında da tam aşılılık oranları açısından GBP hedeflerine ulaşılamamıştır. GBP hedeflerine ulaşmak için hizmet alamayan popülasyona da ulaşmak için alan stratejileri uygulanmalıdır. Hizmet sunucuların eksik aşılılığı sorgulamamaları, sağlık ocağında her gün aşı yapılmıyor oluşu, yanlış kontraendikasyonlar aşılama fırsatlarının kaçırılmasında önde gelen nedenlerdir. Sağlık ocaklarında gözlenen aşı kaçırılmış fırsatlarının giderilmesi bir hizmet içi eğitim programı desteğini de gerektirmektedir.Abstract: The aim of the study was to observing missed opportunities in vaccination practice and determining to causes of missed opprtunities in two primary health care centers in Istanbul. Study design was descriptive. Study conducted in Umraniye Central Primary Health Care (PHC) unit and Islambey PHC unit. Children who aged between 0-59 months included to study, 268 children assessed in one week, with face to face interviewing method with their parents in health care center. Ministry of Health missed opportunities description questionnarie used in research. Children gender who participated to research were 47.8% girl, 52.2% boy. Most of the children age were between 0-11 months (60.8%). Mostly, reasons of attending to health care unit were vaccination (60.8%). Only 69.8% of the children had brought vaccination card to health care unit, %2.6 of children had not vaccination card. Meanwhile, overall missed opportunities to vaccinate occured 13.4%, 14.4% in Central PHC unit and 12.7% in Islambey PHC unit. Both of PHC units could had not reached to EPI aims. Outreach activities should imply for increasing vaccination coverage and reach to full vaccination coverage aims of EPI. Inaccurate vaccination status assesment, wrong contraendication decisions, particular vaccination days practices in PHC units were causes missed oportunities. Intervention to missed oportunities in vaccination practice should also include health personel training activities in PHC unit.