Renal Transplantasyon Hastalarında Covid-19 Tedavisinde Favipiravir Kullanımı: Tek merkez Deneyimi.

Abstract

Giriş: Renal transplantasyon hastaları Covid-19 hastalığı açısından yüksek riskli grupta yer almaktadır. Günümüzde henüz SARS-CoV2’ye karşı etkinliği net olarak kanıtlanmış bir anti-viral ajan bulunmamaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Covid-19 tedavi rehberi önerisi ile hastaların rutin ilk basamak tedavisinde favipiravir önerilmektedir. Çalışmamızda Covid-19 tanısı alan renal transplantasyon hastalarımızı retrospektif olarak değerlendirdik. Favipiravir kullanılan ve kullanılmayan olgulardaki ilaç ilişkili yan etkilerini karşılaştırdık. Yöntem: Çalışmamıza Mart 2020-Ocak 2021 tarihleri arasında merkezimizde SARS-CoV2 PCR pozitif saptanan renal transplantasyon hastaları dahil edildi. Favipiravir’in bilinen hepatotoksisite ve hiperürisemi yan etkileri bakımından hastalarımızdaki tedavi öncesi, tedavi sonrası 7. ve 30. gün laboratuvar sonuçları karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmaya medyan yaşı 46 olan, 23 (%62,2) kadın ve 14 (%37,8) erkek toplam 37 hasta dahil edildi. Medyan 8,0 (5,5-12,5) yıl takip süresine sahip olan hastaların 8’ine kadavra, 29’una canlı donörden transplant yapılmıştı. 26 (%70,3) hasta favipiravir kullanmış, 11’i (%29,7) ise favipiravir kullanmamıştı. Favipiravir alan hastaların ileri yaşta (p=0,008) olması ve daha fazla oksijen gereksinimine ihtiyaç (p=0,036) duyulması dışında iki grup arasında demografik ve klinik bulgularında istatistiksel açıdan fark saptanmadı. Grupların laboratuvar sonuçları Tablo 1’de gösterilmiştir. Karaciğer enzim yüksekliği açısından her iki grupta anlamlı farklılık saptanmadı (p= 0.179). Hiç bir hastada bir aylık takip sürecinde akut gut atağı görülmedi ve ürik asit düzeyi >10 mg/dl üzerine çıkmadı. Her iki grupta akut böbrek hasarı olan hasta oranları arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark saptanmadı (p=1.000). Sonuç: Favipiravir’in COVID-19 enfeksiyonu tedavisinde etkinliği şu anda tartışmalı olsa da böbrek nakli hastalarında güvenle kullanılabilir.