Tercihli ticaret anlaşmasından serbest ticaret anlaşmasına : Pakistan ve Türkiye arasındaki ticaret potansiyelinin araştırılması

Abstract

Tercihli ticaret anlaşmasından serbest ticaret anlaşmasına : Pakistan ve Türkiye arasındaki ticaret potansiyelinin araştırılması Bu çalışma, 2022 yılında yürürlüğe giren Türkiye–Pakistan Mal Ticareti Anlaşması’nın ikili ticaret yapısına etkilerini incelemekte ve söz konusu anlaşmanın Serbest Ticaret Anlaşması’na (STA) dönüşüm potansiyelini değerlendirmektedir. 2018–2023 dönemine ait ürün bazlı dış ticaret verileri kullanılarak gerçekleştirilen analiz; rekabet avantajı, pazar erişimi ve ticaretin tamamlayıcılık düzeyi çerçevesinde yürütülmüştür. Elde edilen bulgular, her iki ülkenin belirli sektörlerde önemli dış ticaret fırsatlarına sahip olduğunu; ancak mevcut ticaret hacminin bu potansiyeli yeterince yansıtmadığını ortaya koymaktadır. Ticaret yoğunluğu ve tamamlayıcılık göstergeleri, sadece tarifelerin azaltılmasının yeterli olmadığını; kurumsal, teknik ve yapısal engellerin de dikkate alınması gerektiğini göstermektedir. Özellikle menşe kuralları, teknik mevzuat farklılıkları ve lojistik sınırlamalar, ticaretin genişlemesini önemli ölçüde kısıtlamaktadır. Bu bağlamda, tercihli düzenlemelerin serbest ticaret rejimine evrilmesi, yalnızca gümrük tarifelerinin kaldırılmasıyla değil; aynı zamanda teknik mevzuat uyumunun sağlanması, sektörel iş birliğinin güçlendirilmesi ve lojistik altyapının iyileştirilmesi ile mümkün olabilecektir. Böyle bir dönüşümün, uzun vadede ticaret hacmini ve ürün çeşitliliğini artırmasının yanı sıra, iki ülke arasındaki ekonomik entegrasyonu da pekiştireceği öngörülmektedir.From preferential trade agreement to free trade agreement : exploring the trade potential between Pakistan and Türkiye This study examines the impact of the Türkiye–Pakistan Trade in Goods Agreement, which entered into force in 2022, on bilateral trade structure and assesses the potential for its transformation into a Free Trade Agreement (FTA). The analysis, based on product-level trade data from the period 2018–2023, is conducted within the framework of competitive advantage, market access, and trade complementarity. The findings reveal that both countries possess significant trade opportunities in certain sectors; however, the current volume of trade does not fully reflect this potential. Indicators of trade intensity and complementarity demonstrate that tariff reductions alone are insufficient to foster deeper trade integration. Institutional, technical, and structural barriers must also be taken into account. In particular, rules of origin, differences in technical regulations, and logistical constraints significantly limit the expansion of trade. In this context, the evolution from a preferential trade arrangement to a free trade regime requires not only the elimination of tariffs but also the harmonization of technical standards, the strengthening of sectoral cooperation, and improvements in logistical infrastructure. Such a transformation is expected to enhance not only trade volume and product diversity in the long term but also reinforce economic integration between the two countries.