İş hukukunda işçinin yan işte çalışması

Abstract

İş hukukunda işçiler çeşitli ihtiyaçlar sebebiyle asıl işleri dışında bir başka işte daha çalışabilmektedirler. Asıl iş dışında yapılan yan iş, çeşitli yasal sınırlamalara tabii olabilmekte, ayrıca taraflarca sözleşmeye eklenecek yan işte çalışmayı sınırlandırıcı kayıtlar söz konusu olabilmektedir. Basın İş Kanunu m. 13’te gazetecilerin kural olarak yan işte çalışmaları serbest bırakılmış olmasına rağmen, iş sözleşmesine yan işte çalışmayı tamamen engelleyecek hükümler getirilmesinin de önü açılmıştır. Türk Borçlar Kanunu m. 396 f. 3’te ise işçilerin sadakat borcuna aykırı şekilde üçüncü kişiler hesabına çalışamayacakları ve işverenleri ile rekabet edici faaliyetlerde bulunamayacakları belirtilmiştir. Çalışmamızda, iş sözleşmesine eklenecek yan işte çalışmayı sınırlandıran sözleşme hükümlerinin, genel işlem koşulları çerçevesinde geçerliliği incelenmiş, işçiyi koruma prensibi aracılığıyla bu hükümlerin yeterliliği sorgulanmıştır. Ayrıca öğretide ve Yargıtay uygulamasındaki görüşler ve gelişim aktarılarak değerlendirilmiş, Anayasal çalışma ve sözleşme hürriyeti, sadakat borcu, iş sağlığı ve güvenliği konuları çerçevesinde yan işin durumu incelenmiştir. İş hukukunda çalışma sürelerindeki kısıtlamalar göz önünde bulundurularak yan işin hangi şartlarda sürdürülmesinin mümkün olduğu değerlendirilmiştir. Ayrıca hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde, yıllık ücretli izinde, işçinin raporlu olduğu, ücretsiz izinde olduğu sürelerde yan işte çalışması incelenerek, oluşabilecek sorunlara çözüm önerileri sunulmaya çalışılmıştır.

In labor law, employees may work in another job other than their main job due to various needs. Side jobs performed outside of their main job may be subject to various legal restrictions, and there may also be provisions that restrict side jobs to be added to the contract by the parties. For example, although journalists are allowed to work on side jobs as a rule in Article 13 of the Press Labor Law, the way has been opened for the inclusion of provisions in the employment contract that will completely prevent side jobs. In Article 396 f. 3 of the Turkish Code of Obligations, it is stated that employees cannot work for third parties in violation of their duty of loyalty and cannot engage in competitive activities with their employers. In our study, the validity of the contract provisions that restrict side jobs to be added to the employment contract within the framework of general transaction conditions has been examined, and the adequacy of these provisions has been questioned through the principle of protecting the worker. In addition, the opinions and developments in the doctrine and the practice of the Court of Appeals have been conveyed and evaluated, and the status of side jobs has been examined within the framework of the constitutional freedom of work and contract, duty of loyalty, and occupational health and safety. Considering the restrictions on working hours in labor law, it has been evaluated under which conditions it is possible to continue a side job. In addition, working on a side job during weekly holidays, national holidays and general holidays, annual paid leave, when the employee is on sick leave, and when he/ she is on unpaid leave has been examined and solutions to possible problems have been proposed.