Eko-eleştiri ve sinema : Werner Herzog filmlerinde insan-doğa ilişkisi

Abstract

İnsanoğlunun çözüm aramak yerine sürekli büyütmeyi tercih ettiği ekolojik sorunlar gezegenimizin geleceğini tehdit etmeye devam etmektedir. İnsanlık tarihine baktığımızda türler arasında sınırların inşasını ve doğanın tahakküm altına alınarak sonsuz bir sömürünün parçası haline getirilmesini net olarak görmekteyizdir ve bu durumu, her şeyden önce kültürel bir sorun olarak ele almak gerekmektedir. Kültür-doğa ikiliği üzerinden şekillenmiş ikicilik (düalizm), mevcut ekolojik krizin yaşanmasında oldukça büyük bir rol oynamıştır. Bu sebepten, ekolojik sorunları kültürel incelemenin dışında tutarak sadece bilimsel meseleler olarak görmek, son derece büyük bir yanılgıdır. Eko-eleştiri, insanlığın kültürel tarihini referans alarak insan ile insan-olmayan arasındaki ilişkiyi, eleştirinin merkezine “insan”ı koyarak incelemeye çalışmaktadır. Sinemanın görsel-işitsel kodlarla meydana getirdiği filmlerde doğayı nasıl temsil ettiği, izleyicilerin doğaya yönelik algılarında ne türden değişimlere yol açtığı ve kitleleri çevresel meselelerde doğru davranışları sergilemeye nasıl ikna ettiği, sinema ile eko-eleştiri arasındaki ilişkinin en önemli noktalarını oluşturmaktadır. Çalışmada ekolojik yıkım ile kültür ilişkisi incelenmiş, doğaya yönelik peşin yargıların kırılmasında ve insanların ekolojik meselelerde bilinç kazanmasında sinemanın nasıl bir rol alabileceği tartışılmıştır. Bu bağlamda, Avrupa sinemasının önemli isimlerinden olan Werner Herzog filmleri, insan-doğa ilişkisi çerçevesinde eko-eleştirel bir incelemeye tabi tutulmuştur.

The ecological problems that humankind prefers to aggravate persistently instead of seeking solutions, continue to threaten the future of our planet. When we look at the history of humanity, we can clearly see the building of borders between species, and nature made to become a part of an endless exploitation by being taken under domination. First of all, this situation should be considered as a cultural problem. Dualism which is shaped through the culture-nature duality has played a major role in the current ecological crisis. Therefore, it is a great mistake to see ecological problems merely as scientific issues by excluding them from cultural studies. Eco-criticism tries to examine the relationship between human and human-environment by taking the cultural history of humanity as a reference, and by putting “human” at the center of criticism. The most important points of the relationship between cinema and eco-criticism are how cinema represents nature in the films created by audio-visual codes, what kind of changes are caused in viewers' perceptions about nature and how it persuades the masses to exhibit the right behaviors in environmental issues. In the study, the relationship between ecological destruction and culture was examined, and how cinema can play a role in breaking the prejudices against nature and making people gain awareness on ecological issues was discussed. In this context, the films of Werner Herzog, who is one of the prominent names of European cinema, have been subjected to an eco-critical examination within the pursuant to the human-nature relationship.