Okul rehber öğretmenlerinin kişilik özellikleri ve iş stresleri arasındaki ilişki düzeyinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırmada, okullarda çalışan rehber öğretmenlerin kişilik özellikleri ile iş stresleri arasındaki ilişki araştırılmıştır. Bu iki özellik araştırmanın temel değişkenleri olarak kabul edilmiştir. Bunun yanı sıra, teorik anlamda ilişkili olduğu düşünülen diğer bazı özelliklerin de bu temel değişkenlerle ilişkisi araştırılmıştır. Bunlar; cinsiyet, yaş, meslekî kıdem, mezuniyet alanı, mezuniyet durumu, görev aldıkları okul ve kurum türü, kaç rehber öğretmen olarak çalıştıkları ve sorumlu oldukları öğrenci sayısıdır. Araştırma 2004-2005 eğitim-öğretim yılında Şişli, Beyoğlu, Beşiktaş, Sarıyer, Kağıthane ve Eyüp ilçelerinde devlete ve özel kurumlara bağlı olan ilköğretim ve ortaöğretim okullarında görev alan rehber öğretmelerle gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılan ikiyüzelli rehber öğretmene, araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu, Balcı tarafından geliştirilmiş olan İş Stresi Anketi ve Savran tarafından Türkçe’ye adapte edilmiş olan ACL (Sıfat Listesi) ölçekleri uygulanmıştır. Elde edilen istatistiklerinin 0.05 ve daha üst düzeydeki manidarlık düzeyi kabul edilmiştir. Sonuçlar SPSS bilgisayar programındaki istatistiksel yöntemler, Pearson Çarpım Momentler Korelasyon Analizi, Tek Yönlü Varyans Analizi, T Testi kullanılarak hesaplanmıştır. İkiden daha fazla grup olduğunda Scheffe testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, rehber öğretmenlerin iş stresleri ile demografik özelliklerinden yaş, meslekî kıdem, çalıştığı okul türü, çalıştığı kurum türü, sorumlu olduğu öğrenci sayısı ve kurumda kaç rehber öğretmen olarak görev aldıklarına göre, anlamlı bir farklılık olduğu ancak, cinsiyet, mezuniyet alanı ve mezuniyet durumuna göre anlamlı bir farklılık olmadığı bulunmuştur. Ayrıca araştırma sonucunda, rehber öğretmenlerin iş stresi ile kişilik alt boyutlarından başatlık, karşı cinsle ilişki, gösteriş, özgüven, erkeksi özellikler arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ancak, rehber öğretmenlerin iş stresi ile kişilik alt boyutlarından kendini suçlama alt boyutuyla pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur.

In this research, the relationship between the personality features of counselors and job stress was researched. These two traits were taken as basic variables of the research. In addition, the correlation between some theoratically related suppositions and these basic features were also researched. These suppositions are; sex, age, professional seniority, graduation field, graduation success, the foundations and the type of foundations they’ve worked at, the number of staff they’ve worked with and the number of students they were responsible for. This research was done with counselor teachers who have been working for both public and primary schools which are situated in Şişli, Beyoğlu, Beşiktaş, Sarıyer, Kağıthane, and Eyüp in 2004-2005. The Personal Information form prepared by the researher; the job stress questioanaire prepared by Balcı and the ACL (adjectives check list) scale which was adapted Turkish by Savran were adminestered to 250 counselor teachers. Statistical results of 0.05 and higher were accepted as a significant level. Results were calculated using statistical methods in SPSS computer programme, pearson product moment corelation, one way Anova, t test. When there were more than two groups the scheffe test was used. The result of this research shows that there is a sinificant correlation between the level of job stress and age, professional seniority, the foundations and the type of foundations they’ve worked at, the number of staff they have worked with and the number of students from the demographic features. On the other hand, the research also shows that there is no significant correlation between the level of stress, sex, graduation field and graduation success. In addition, the research shows that there is a negative correletion between the level of stress and dominance in some lower level personality traits such as relation with opposite sex, flashiness, confidence and masculine traits. However, the research also shows that there is a significant positive corellation between the level of job stress and self criticism.