Sermaye piyasası aracı kurumlarında hesap işleri düzeni ve mali tabloların düzenlenmesi

Abstract

Ekonomik kalkınma açısından tasarrufların üretken yatırımlara kanalize edilmesi özellikle gelişmekte olan ülkeler için hayati bir önem taşımaktadır. Ekonomide fonların, fon fazlası olan ekonomik birimlerden fon açığı olan birimlere aktarılması için etkin çalışan bir finans sistemine ihtiyaç vardır. Banka kredileri yoluyla yapılan finansmanın etkinliğinin yasal yükümlülükler, işlem maliyetleri, vergiler ve banka karları etkilemektedir. Dolayısıyla bankaların aracılık faaliyetlerinin maliyeti yüksek olmaktadır. Doğrudan finansmanı gerçekleştiren sermaye piyasası araçlarının maliyeti ise düşüktür. Borçlanmak isteyenler, piyasadan en uygun finansman metodunu temin edebilmek için getiri oranları ile piyasa oranları arasında bir karşılaştırma yaparlar. Ödünç verenler ise, ellerindeki sermaye birikimlerini serbest piyasa koşullarında, piyasa oranının üzerinde bir oran ile fonlamayı tercih ederler. Buna göre sermaye piyasaları, fon transferinin en uygun şekilde gerçekleştiği bir ortam oluşturur. Birikimlerin değerlendirilmesinde, yatırımcıya sağlanacak getiri kadar ülke ekonomisine etkileride, üzerinde durulması gereken önemli bir konudur. Sermaye piyasası tasarrufları arttırmak, büyük çaplı yatırımları gerçekleştirmek, kaynakların verimli kullanımını sağlamak, likidite sağlamak, riski azaltmak ve mülkiyeti tabana yaymak gibi çok önemli fonksiyonları ile ülke ekonomisine büyük yararlar sağlamaktadır. 28/ 07/ 1981 tarihinde yürürlüğe giren 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu Türkiye'de yeni bir dönemin açılmasına sebep olmuştur. 1982 yılından günümüze kadar geçen sürede sermaye piyasası büyük bir gelişme göstermiştir. Ülkemizde sermaye piyasalarının gösterdiği gelişime paralel olarak aracı kurumların sermaye piyasaları üzerindeki etkileri gün geçtikçe artmaktadır.Aracı kurumların yatırımcı ve borsa arasında oluşturduğu köprü, sermaye piyasalarında gözlenen gelişime bağlı olarak giderek daha da önem kazanmaktadır. Çalışmam 6 ana bölümden oluşmaktadır, Çalışmamın giriş kısmını izleyen ikinci bölümünde mali piyasalar, para ve sermaye piyasaları alt başlıkları altında incelenmiştir.Tanımları, özellikleri, aralarındaki ilişki ve farklar gibi konularda

bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde, sermaye piyasası tanımı, önemi, tarihi gelişimi, birincil ve ikincil piyasalar olmak üzere çeşitleri ve sermaye piyasası faaliyetlerini oluşturan halka arza aracılık, sermaye piyasası araçlarının alım satımı, müşteri portföyü yönetimi, yatırım danışmanlığı, menkul kıymetin geri alım ve satımı kanuları açıklanmış, ayrıca sermaye piyasası araçları ve menkul kıymetler borsası hakkında bilgiler verilmiştir. Dördüncü bölümde sermaye piyasası aracı kurumlarına yer verilmiştir.Bu başlık altında aracı kurumların kuruluşlarından, şube ve acentalarına, işlem limitlerinden, iştirak sınırlarına kadar aracı kurumlar hakkında verilmiştir. Beşinci bölümde aracı kurumların muhasebe sistemleri, defter ve belge düzenleri, aracı kurumlar hesap planı, kayıt düzeni, dönem sonu işlemleri ve özellik arzeden sermaye tabanı yeterliliği gibi yükümlülükleri, alt başlıkları ile açıklanmaya çalışılmıştır.Bu bölümün sonunda aracı kurumların düzenlemek zorunda oldukları mali tablolar hakkında bilgiler verilmiştir. Altıncı bölümde ise yukarıdaki tüm bölümlerde belirtilen konular bir uygulama çalışması ile somutlaştırılmaya çalışılmıştır.