Yûnus Emre Dîvânı’nda Hz. Âdem’in Yaratılışı Etrafında Gelişen Bir Anlatı Üzerine

Abstract

Anadolu’da Türkçe edebiyatın öncülerinden Yûnus Emre’nin (ö. 720/1320[?]) şathiyyat tarzındaki şiirleri şerh edilmiş ise de bir bütün olarak şiirleri üzerine kapsamlı bir çalışma yapıldığını ve Yûnus Emre’nin şiir dünyasının ve bu dünyadaki kültür öğelerinin tamamıyla anlaşıldığını söylemek mümkün değildir. Bu makalede bu duruma örnek teşkil eden ve Yûnus Emre’nin “Çalap adem cismini toprakdan var eyledi / Şeytan geldi gördi anı tapmağa ar eyledi” dizeleriyle başlayan şiirinde geçen bir anlatıya dikkat çekilecek ve metne dair küçük okuma önerilerinde bulunulacaktır. Hz. Âdem’in yaratılışı ve sonrasında şeytanın âsî olup Hz. Âdem’e tuzak kurması çevresinde gelişen anlatı atın ve köpeğin yaratılışına da değinmektedir.

Even though some poems of Yûnus Emre -one of the first main figures of the Anatolian literature- written in shatahat style were examined, it is not possible to say that all of his works were looked closely and cultural elements of it is fully understood. In this article I will focus on a narrative in one of his ghazels starting with the lines “Çalap adem cismini toprakdan var eyledi / Şeytan geldi gördi anı tapmağa ar eyledi” will be highlighted and small reading suggestions will be made about the text. The narrative that develops around the creation of Adam and the devil’s rebellion and then setting a trap for Adam also refers to the creation of the horse and the dog.