Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne tam üyelik sürecinde yenilikçilik ve araştırma-geliştirme politikalarının ekonomik büyümeye etkileri

Abstract

Bir ülkenin makroekonomik göstergelerinden biri olan büyümenin temel belirleyicilerinden biri de teknolojik gelişmedir. Araştırma ve Geliştirme (Ar-Ge) ise yeniliğin ve dolayısıyla teknolojik gelişmenin itici gücünü oluşturmaktadır. Bu noktadan hareketle, Ar-Ge’nin ekonomik büyümeyi etkileyen en önemli faktörlerden biri olduğu düşünülmektedir. Diğer yandan, belki de Türkiye’nin çağdaş uygarlık düzeyine çıkma hedefinin bir gereği olan Avrupa Birliği’ne (AB) üyelik süreci, yarım yüzyılı aşkın uzun ve zorlu bir serüvendir. Bu süreçte yaşanan dönüm noktalarından biri de 3 Ekim 2005 tarihinde tam üyelik müzakerelerinin başlamasıdır. Bu tarihten itibaren Türkiye’nin mevzuatının, AB’nin mevzuatına uyumunun sağlanmasına yönelik çalışmalar yürütülmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye’nin AB’ye tam üyelik müzakere sürecinde yenilikçilik ve Ar-Ge politikalarının bir sonucu olarak Ar-Ge göstergeleri ile büyüme arasındaki olası ilişkinin varlığını, yönünü ve büyüklüğünü karşılaştırmalı olarak araştırmak ve yenilikçi Ar-Ge politikalarının ekonomik büyüme ile pozitif yönlü ilişkili olduğu hipotezini sınamaktır. Bu amaçla Türkiye ve 27 AB ülkesinin geneli için büyüme ile beş Ar-Ge göstergesine (Ar-Ge harcamaları, araştırmacı sayısı, patent sayısı, yüksek teknoloji ihracatı, bilimsel yayın) ait 2005-2021 dönemi yıllık verileri, Dünya Bankası ve Eurostat veri tabanlarından derlenmiş ve seyirleri şekiller üzerinden yorumlanmıştır. Ayrıca uygulamalı çalışmalardaki geleneğe uygun olarak bu çalışmada da öncelikle değişkenler için zaman serileri analizlerinden durağanlık (KPSS birim kök testi) ve eşbütünleşme (ARDL sınır testi) analizleri yapılmış ve oluşturulan çoklu regresyon modeliyle Ar-Ge göstergeleri ile büyüme arasındaki ilişki tahmin edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, AB ve Türkiye’ye ait tüm serilerin (Türkiye için LnGSYHt hariç) I(1) sürecine uyduğu ve aralarında uzun dönemli ilişkilerin olmadığı tespit edilmiştir.One of the main determinants of growth, which is one of the macroeconomic indicators of a country, is technological development. Research and Development (R&D) constitutes the driving force of innovation and therefore technological development. From this point of view, R&D is thought to be one of the most important factors affecting economic growth. On the other hand, the membership process to the European Union (EU), which is perhaps a requirement of Türkiye's aim to rise to the level of contemporary civilizations, is a long and difficult adventure of more than half a century. One of the turning points in this process was the start of full membership negotiations on October 3, 2005. Since this date, studies have been carried out to ensure the harmonization of Türkiye's legislation with the EU's legislation. The main purpose of this study is to comparatively investigate the existence, direction and size of the possible relationship between R&D indicators and growth as a result of innovation and R&D policies in Türkiye's EU full membership negotiation process and to test the hypothesis that there is a positive relationship between innovative R&D policies and economic growth. For this purpose, annual data for the period 2005-2021 on growth and five R&D indicators (R&D expenditures, number of researchers, number of patents, high technology exports, scientific publications) for Türkiye and the general average of 27 EU countries were compiled from the World Bank and Eurostat databases and their course was interpreted through figures. In addition, in accordance with the trend in applied studies, in this study, firstly, stationarity (KPSS unit root test) and cointegration (ARDL bounds test) analyzes from time series analyses were performed for the variables and then the relationship between R&D indicators and growth was estimated with a multiple regression model. According to the findings, it was determined that all series for the EU and Türkiye (except LnGSYHt for Türkiye) comply with the I(1) process and there are no long-term relationships between them.