Uluslararası rekabette hedef maliyetleme yaklaşımının stratejik yönetim aracı olarak kullanılabilirliğinin sınanması

Abstract

Günümüzde; hızla değişiklik gösteren müşteri ihtiyaçları, kısalan mamul yaşam dönemleri ve yoğunlaşan rekabet nedeniyle, işletmeler için mevcut maliyet yönetim sistemleri yetersiz kalmaya başlamıştır. Bu yetersizlik nedeniyle geliştirilen maliyet yönetimi yaklaşımlarından biri hedef maliyetleme yaklaşımıdır. Hedef maliyetleme; belirli özelliklere, kaliteye ve satış fiyatına sahip bir ürünü; tatmin edici karlılık seviyesi sağlayacak bir yaşam dönemi maliyet düzeyinde üretebilmek için gerekli olan süreç olarak tanımlanabilir. Hedef maliyetleme yaklaşımına müşteri istek ve ihtiyaçlarının, müşterilerin mamul beklentilerinin belirlenmesi ile başlanır. Hedef maliyete, pazar tarafından belirlenmiş olan satış fiyatından işletmenin stratejik kar hedefinin çıkarılması sonucunda ulaşılır. Hedef maliyet hesaplandıktan sonra amaç; müşterilerin istekleri doğrultusunda mamulü ve üretim süreçlerini, mamul yaşam dönemi yaklaşımını göz önünde tutarak, belirlenen hedef maliyet seviyesinde ve değer mühendisliği yardımıyla yoğun bir ekip çalışması yaparak tasarımlayabilmektir. Tasarım sonrası hedef maliyetleme çalışmaları son bulmamakta sürekli iyileştirme çabaları ile süreklilik gösteren bir yaklaşım olarak hedef maliyetleme işletme kültürünün bir parçası haline gelmektedir. Hedef maliyetleme yaklaşımı ile ilgili olarak bu tezde yapılan araştırma, tanımlayıcı nitelikte bir araştırma olup; amacı, İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından belirlenmiş olan ilk 500 sanayi işletmesine hedef maliyetleme yaklaşımını tanıtmak ve bu işletmelerde yaklaşımın uygulanabilirliğini sınamaktır. İSO tarafından belirlenen ilk 500 sanayi işletmesinin seçilme nedeni uluslararası işletmelerin ve uluslararasılaşmaya en yakın olan işletmelerin seçilebilmesidir. Yapılan araştırma sonucunda; araştırmaya katılan işletmelerin %70'nin hedef maliyetleme uygulamasının sektörlerinde uygulanabileceğini, %67,50'sinin hedef maliyetleme uygulamasının işletmelerinde uygulanabileceğini düşündükleri ve %80'inin uygulanması halinde hedef maliyetleme yaklaşımından fayda sağlayacaklarını düşündükleri sonucuna varılmıştır. Araştırma bulguları çerçevesinde, hedef maliyetlemenin benimsenmesi ve süreç tasarımı yönleriyle, işletmelerde uygulamaya geçirilmesi tartışılmış, sonuç ve öneriler sunulmuştur.

Today, because of the rapidly changing customer needs, shorter product life cycles and increasing competition present cost management tools are becoming insufficient. Because of this insufficiency target costing is progressed. Target costing can be defined as a cost and profit management technique that is used to design products with a definite functionality, quality and sales price in a product life cycle cost that let the company catch the strategic profit target. The start point of target costing process is to find the customer wants of the product. To subtract strategic profit target from the sales price we can reach the target cost. After the calculation of target costing the aim is to design the product and production process; taking on hand the product life cycle approach, with an intensive team working with the help of the value engineers. Target costing process doesn't end with the continuous improvement efforts target costing become a part of the company culture as a continual approach. The target costing research is a definitional research thats aim is to introduce target costing and to test the application of the approach for the big 500 industry companies in Turkey that are determined by the Istanbul Industry Association (IIA). The cause to choose the big 500 is to choose the international and the near by companies to become international. Data from the research shows that 70% companies think target costing can be used in their sector, 67,50% think target costing can be used in their companies and 80% think if they use target costing approach it will be useful. From the finding of the research; in the result and proportions part the applicability is argued as the adaptation and designing ways.