İstanbul Şeyh Vefa Camii Haziresi (Mezar taşları tipolojisi üzerine bir deneme)

Abstract

Şeyh Vefâ Camii haziresinde bulunan dört yüz yetmiş beş mezar taşı üzerine yapmış olduğumuz bu çalışmayla Osmanlı mezar taşlarının kendine has özelliklerinden biri olan serpuşların (başlıkların) ve şâhidelerin bu hazire özelinde tipolojik ve dönemsel tasnifi yapılmak istenmiştir. Başlıklı şâhidelerin dönemsel ve meslekî ayrımı yapılırken başlıksız şâhidelerin de hangi dönemde ve kadın için mi yoksa erkek için mi kullanıldığı tesbit edilmeye çalışılmıştır. Katalogdan elde edilen bilgiler doğrultusunda ise kitabe içerikleriyle ilgili değerlendirmeler yapılmıştır. Önce hazirede medfun bulunan kişilerin alfabetik isim listesi oluşturulmuştur. Daha sonra mezar taşlarında adı geçen meslekler, yer isimleri, ölüm sebepleri ve yaşları, teslim kitabeleriyle ilgili listeler hazırlanıp bunlar sayısal olarak grafiklerde gösterilerek değerlendirilmiştir. Bunların dışında mezar kitabelerinde geçen kelimeler için küçük bir sözlük oluşturulmuştur. Tezimiz dört bölümden oluşmaktadır. Giriş olan birinci bölümde konunun niteliği, kaynak ve yayınlar, metot ve düzen yer almaktadır. İkinci bölümde Vefâ semti, Şeyh Vefâ'nın hayatı, külliye ve hazire hakkında bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölüm katalogdan oluşmaktadır. Değerlendirmelerin yapıldığı dördüncü bölümde ise hazirenin kronolojisi, tipolojik tasnifler ve kitabe içerikleri bulunmaktadır.

Our study about the four hundred seventy five gravestones in the graveyard of Şeyh Vefa Complex aims to classify the headdresses and the gravestones typologically and historically. While gravestones with headdresses are categorized with respect to their era and the occupations, the stones without the headdresses are studied to determine the era and the gender of the people buried there. Evaluations about the content of the inscriptions are made in accordance with the information derived from catalogues. First, names of people buried in the graveyard are listed. After this, the occupations, place names, causes of deaths, ages and submission legends are made into a list and these lists are evaluated numerically by use of graphics. A small dictionary of the words used in the gravestone writings is also added. Our thesis consists of four parts. The content of the subject, sources and the publications, method and the order of the study is in the introduction part while the information about Vefa district, the life of Şeyh Vefa, the complex and the graveyard is given in the second part. The third part consists of the catalogue and the forth part, evaluation part, includes chronological information of the graveyard, typological classifications and also the contents of the inscriptions.