Weimar dönemi kaosunda Horvath’ın kadın figürleri

Abstract

19. yüzyıldan 20. yüzyıla geçiş döneminde birinci dünya savaşı, dünya ekonomik krizi ve enflasyon gibi olaylar sonucunda toplum yapısı değişmiş ve insani değerlerde çöküş meydana gelmiştir. Çocukluk dönemlerini savaş yıllarında geçirmiş ve gençlik deneyimlerini iki dünya savaşı arasında edinmiş, ilüzyondan arınmış bir grup genç yazar, tiyatro alanında değişimi ve yeniliği hedeflemişlerdir. Bu yazar grubu ve zamanının eleştirel bir yazarı olan Ödon von Horvath oyunlarında küçük burjuva toplumunu ve dönemin sosyal ve politik olaylarını ele alarak olayların insan ilişkileri üzerindeki yıkıcı etkisini anlatmıştır. Yazarın tüm oyunlarında toplumun çökmüş değerler sistemine karşı bireyin gösterdiği mücadele dile getirilmiştir. Mücadelenin en önemli kısmını kadın figürlerinin bireyselleşme çabalarına olanak tanımayan patriarkal düzene karşı gösterdikleri başkaldırı ve sonunda erkeğin güç istemi karşısında yaşadıkları yenilgi oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı Ödon von Horvath'ın Viyena Ormanından Hikayeler, İnanç Sevgi Umut, Kasimir ve Karoline ve İtalyan Gecesi adlı oyunlarında Weimar dönemi kaosunda bulunan kadın figürlerini incelemektir.Toplumun ön gördüğü rollerden kendilerini kurtarmaya çalışan bu kadın figürleri, provokatif söylemleri sayesinde diğer kadınlardan farklı bir yerde durmaktadırlar. Kendi geleneksel yapı ve duruşlarını eleştiren bu kadın figürleri, böylelikle erkeğin güç istemini destekleyen ve ataerkil mantığı kendi içinde barındıran dile karşı da bir mesafe kazanmaktdırlar. Horvath'ın bu kadın figürleri bireyselleşme uğruna gösterdikleri tüm özgürleşme çabalarına rağmen sonunda patriarkal toplumun dar çemberinden kendilerini kurtaramamakta ve en başta oldukları gibi dışlanan ve acı çeken kadınlar olarak istenmeyen bir evliliği veya ölüme giden bir yolu seçmektedirler. Die Wende vom 19. zum 20. Jahrhundert ist gekennzeichnet von Ereignissen des ersten Weltkrieges, der Weltwirtschaftskrise, der Inflation, deren verheerende Folgen zur Umstrukturierung und zum Verfall der Gesellschaft führten. Eine junge desillusionierte Generation von Schriftstellern, die ihre Kindheit in der Kriegszeit erlebten und ihre Erfahrungen zwischen zwei Weltkriegen sammelten, bestrebten eine Erneuerung des Theaters. In diesem Zuge ist der Dramatiker Ödon von Horvath zu nennen, der als zeitkritischer Autor die Auswirkungen der sozialen und politischen Ereignisse und ihre zerstörerische Wirkung auf zwischenmenschliche Beziehungen am Beispiel der kleinbürgerlichen Gesellschaft behandelte. Im Mittelpunkt seiner dramatischen Handlung stellte er den Kampf des Individuums gegen die Gesellschaft am Beispiel der Frauenfiguren dar, die als provokative Außenseiterinnen durch die patriarchalische Ordnung entindividualisiert und am Ende Opfer des männlichen Machtanspruchs sind. Das Ziel dieser Arbeit ist die Darstellung der Frauenfiguren im Chaos der Weimarer Zeit in den Volksstücken Geschichten aus dem Wienerwald, Glaube Liebe Hoffnung, Kasimir und Karoline und Italienische Nacht. Die Ausbruchversuche der Frauenfiguren aus ihrer gesellschaftlich determinierten Rolle und der parallel verlaufende provokative weibliche Diskurs führte dazu, dass sich diese weiblichen Hauptfiguren Horvaths von den anderen Frauen unterscheiden. Durch selbstkritische Äusserungen heben sie sich von ihren bisherigen traditionellen Standpunkt ab und distanzieren sich gegen die Logik der auf männlichen Herrschaftsanspruch ausgerichteten Sprache. Trotz aller Befreiungsversuche, um die eigene Individualität, gelingt es den Fräulein-Figuren Horvaths nicht sich aus der Umklammerung der patriarchalischen Gesellschaft zu befreien. Am Ende stehen sie wieder am Anfang ihrer Situation als verbannte und leidende Frauen, die entweder den Weg in die erzwungene Ehe oder in den Tod gehen.