TFRS 16 Kiralamalar Standardı’nın Borsa İstanbul’da işlem gören şirketlerin finansal tablolarında ve finansal oranlarındaki etkisinin incelenmesi

Abstract

TFRS 16 Kiralamalar Standardı, kiracılar açısından tek bir muhasebeleştirme modeli getirmekte olup, kiracıların kiralama işlemlerine ilişkin olan 12 aydan uzun süreli varlık ve yükümlülüklerini finansal tablolara almasını öngörmektedir. Bunu sağlamak amacıyla kiracıların kiralamaya ilişkin varlığı kullanım hakkı varlığı olarak, kiralamaya ilişkin borçlarını ise kira ödemeleri şeklinde yükümlülük olarak finansal tablolarına alması gerekmektedir. TFRS 16 öncesinde yürürlükte olan TMS 17 Kiralama İşlemleri Standardı ise kiralama işlemlerini kiracılar açısından finansal kiralamalar ve faaliyet kiralamaları şeklinde sınıflandırmış olup, finansal kiralamaların finansal tablolara alınmasını, faaliyet kiralamalarının ise finansal tablo dipnotlarında raporlanmasını öngörmüştür. Diğer bir ifadeyle, TMS 17’ye göre faaliyet kiralamaları bilanço dışı kalemler olarak nitelendirilmiştir. TFRS 16’ya geçişle birlikte faaliyet kiralamalarının da finansal tabloların içeriğinde raporlanması zorunlu hale gelmiştir. Bu durum şirketlerin finansal yapılarını, performanslarını, kârlılıklarını ve likiditelerini etkileyecek önemli bir değişikliktir. Bu çalışmanın amacı bilanço dışı bırakılan kiralamalarla ilgili teorik çerçeveyi esas almak suretiyle, TFRS 16 kapsamında öngörülen yeni kiralama modelinin uygulanması ile birlikte faaliyet kiralamalarının muhasebeleştirilmesinin mali kuruluşlar haricindeki Borsa İstanbul şirketleri ile sektörlerinin finansal yapıları, finansal performansları, kârlılıkları ve likiditelerine olan etkisini göstermektir. Çalışmanın bulgularının kiralama muhasebesi üzerine yürütülen tartışmalar ile muhasebe meslek mensuplarının ve standart koyucu kuruluşların yaptığı çalışmalara katkı sağlaması beklenmektedir.

TFRS 16 Leases Standard introduces a single accounting model for lessees and requires them to recognize the assets and liabilities related to lease transactions with a term of more than 12 months. To meet this, lessees should recognize the asset related to leasing as a right-of-use and the debts associated with leasing as an obligation of lease payments. TAS 17, which is effective before TFRS 16, classified lease transactions for lessees into financial leases and operating leases, and required financial leases to be recognized; however, operating leases to be reported in the footnotes of the financial statements. In other words, according to TAS 17, operating leases were defined as off-balance sheet items. With the transition to TFRS 16 reporting operating leases in the financial statements becomes compulsory. This situation is an important change that will affect the companies’ financial structures, performances, profitabilities and liquidities. The objective of this study is to reveal the impact of recognizing operating leases on the Borsa Istanbul companies’ and sectors’ financial structures, financial performances, profitabilities, and liquidities with the application of the new leasing model required within the scope of TFRS 16 by considering the theoretical framework regarding off-balance sheet leases. The findings of this study are expected to contribute to the lease accounting debates and studies conducted by accounting professionals and standard setters.