Türkiye’de savunma sanayii teşviklerinin kamu kesiminin sağladığı sosyal fayda bağlamında incelenmesi

Abstract

Türkiye'nin coğrafi konuma bağlı faktörleri ve yaşadığı çatışmalar, yerli savunma sanayii kurulması ve geliştirilmesi noktasında önemli bir çabayı beraberinde getirmiştir. Son yıllarda, devletin savunma sanayine olan yatırımları artmış, aynı zamanda uygulamaya konulan teşvik politikalarıyla özel sektör yatırımlarının da bu alana çekilmesi hedeflenmiştir. Devletin ekonomideki nihai amacı, sosyal faydayı maksimize ederek refahı artırmaktır. Bu çalışmada, savunma sanayine sağlanan teşviklerin ve devlet müdahalelerinin sosyal fayda bağlamında bir incelemesi sunulmuştur. Savunma hizmeti, faydaları tüm topluma yayılan bir tam kamusal maldır ve bu hizmetin sunumunda çok ciddi dışsallıklar ortaya çıkmaktadır. Bu bakımdan savunma sanayine sağlanan teşviklerin ekonomik ve toplumsal sonuçları, kamusal mallar ve dışsallıklar teorileri yardımıyla çalışmada tartışılmıştır. Araştırma metodu olarak doküman analizi yönteminin kullanıldığı çalışmada, savunma harcamalarına, savunma sanayii performansına, teşviklere dair geçmiş ve güncel veriler derlenerek, analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda, savunma sanayine sağlanan teşviklerin öncelikle savunma tedariğinde dışa bağımlılıkları azaltmaya yardımcı olarak sosyal fayda katkısı sunduğu görülmüştür. Ayrıca, ülkedeki teknoloji kapasitesinin artırılması ve özel sektörün uyarılması yoluyla da istihdam ve büyüme sağlanarak, sosyal faydanın uyarılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda, bir zorunluluk olan savunma harcamalarının olası ekonomik etkileri gözetilerek gerçekleştirilmesinin ve teşviklerin özellikle olumlu dışsallığı olan destekleyici sektörlere verilmesinin, sosyal fayda açısından olumlu sonuçlar doğurabileceği düşünülmektedir.Türkiye'nin coğrafi konuma bağlı faktörleri ve yaşadığı çatışmalar, yerli savunma sanayii kurulması ve geliştirilmesi noktasında önemli bir çabayı beraberinde getirmiştir. Son yıllarda, devletin savunma sanayine olan yatırımları artmış, aynı zamanda uygulamaya konulan teşvik politikalarıyla özel sektör yatırımlarının da bu alana çekilmesi hedeflenmiştir. Devletin ekonomideki nihai amacı, sosyal faydayı maksimize ederek refahı artırmaktır. Bu çalışmada, savunma sanayine sağlanan teşviklerin ve devlet müdahalelerinin sosyal fayda bağlamında bir incelemesi sunulmuştur. Savunma hizmeti, faydaları tüm topluma yayılan bir tam kamusal maldır ve bu hizmetin sunumunda çok ciddi dışsallıklar ortaya çıkmaktadır. Bu bakımdan savunma sanayine sağlanan teşviklerin ekonomik ve toplumsal sonuçları, kamusal mallar ve dışsallıklar teorileri yardımıyla çalışmada tartışılmıştır. Araştırma metodu olarak doküman analizi yönteminin kullanıldığı çalışmada, savunma harcamalarına, savunma sanayii performansına, teşviklere dair geçmiş ve güncel veriler derlenerek, analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda, savunma sanayine sağlanan teşviklerin öncelikle savunma tedariğinde dışa bağımlılıkları azaltmaya yardımcı olarak sosyal fayda katkısı sunduğu görülmüştür. Ayrıca, ülkedeki teknoloji kapasitesinin artırılması ve özel sektörün uyarılması yoluyla da istihdam ve büyüme sağlanarak, sosyal faydanın uyarılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda, bir zorunluluk olan savunma harcamalarının olası ekonomik etkileri gözetilerek gerçekleştirilmesinin ve teşviklerin özellikle olumlu dışsallığı olan destekleyici sektörlere verilmesinin, sosyal fayda açısından olumlu sonuçlar doğurabileceği düşünülmektedir.

Turkey's geographic location and its conflicts have brought a significant effort in the establishment and development of the domestic defense industry. In recent years, the state's investments in the defense industry have increased, and at the same time, private sector investments have been targeted to this area through the implementation of incentive policies. The ultimate goal of the state in the economy is to maximize social benefit, hence increase wealth. In this study, an examination of the incentives provided for the defense industry and the state interventions in the context of social benefit is presented. Defense service is a public good with benefits spreading to the entire society and there are significant externalities in the provision of this service. For this reason, the economic and social results of the incentives provided for the defense industry are discussed with the help of the theories of public goods and externalities in the study. In the study, where document analysis method was used as research method, current and past data on defense spending, defense industry performance, and incentives were compiled and analyzed. As a result of the study, it was seen that the incentives provided for the defense industry primarily contributed to social benefit by helping to reduce dependence on foreign sources in defense procurement. In addition, it was also concluded that employment and growth can be provided by increasing the technological capacity in the country and stimulating the private sector, and that social benefit can be improved. Therefore, it is thought that the implementation of defense expenditures, which are a necessity, taking into account their potential economic effects, and the provision of incentives, especially to supportive sectors with positive externalities, can result in positive outcomes in terms of social benefit.