Geleneksel olmayan para politikası araçlarının etkileri : T.C.M.B. örneği

Abstract

Bu çalışmanın amacı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) geleneksel olmayan para politikası çerçevesinin, fiyat istikrarı ve finansal istikrara olan etkilerini analiz etmektir. Çalışmada aylık gözlem verilerinden oluşturulan “Geleneksel Olmayan Para Politikası” araç seti (Rezerv Opsiyon Mekanizması (ROM), Geç Likidite Faiz Oranı (GLP), TCMB Borç Alma / Borç Verme Faizi) ile finansal istikrarı temsilen döviz kuru ve fiyat istikrarını temsil eden TUFE değişkeni arasındaki ilişkiler incelenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda öncelikle Genişletilmiş Dickey Fuller Testi (ADF) ile verilerin zaman serisi özellikleri araştırılmış olup, Johansen Eşbütünleşme (Cointegration) Testi ile geleneksel olmayan para politikasının fiyat istikrarı ve finansal istikrar ile eşbütünleşme ilişkileri analiz edilmiştir.

ZIII ÖZETIV ABSTRACTV İÇİNDEKİLERVI TABLOLAR LİSTESİIX ŞEKİLLER LİSTESİX GRAFİKLER LİSTESİXI GİRİŞ1 RESELLEŞME OLGUSU VE FİNANSAL KRİZLER İLE İLİŞKİSİ 1.1.Küreselleşme Kavramı3 1.1.1.Küreselleşmenin Ekonomik Boyutu5 1.1.1.1. Uluslararası Üretim6 1.1.1.2. Uluslararası Ticaret6 1.1.1.3. Uluslararası Sermaye6 1.1.2.Uluslararası Sermaye Hareketleri ve Sıcak Para Akışı7 1.2.Küreselleşmenin Maliyeti Olan Finansal Krizler10 1.2.1.Küresel Finansal Krizlerin Nedenleri16 1.2.2.Küresel Finansal Krizlerin Sonuçları18 1.2.3.Küresel Finansal Kriz Örnekleri ve İncelenmesi20 1.2.3.1. Dünya Ekonomik Bunalımı (Büyük Buhran-1929)21 1.2.3.2. Meksika Krizi (1994)26 1.2.3.3. Güneydoğu Asya Krizleri (1997)29 1.2.3.4. Rusya Krizi (1998)31 1.2.3.5. Latin Amerika Krizleri (1999)34 1.2.3.6. Global Ekonomik Kriz (2008)36 İKİNCİ BÖLÜM MERKEZ BANKASI PARA POLİTİKALARI VE PARASAL AKTARIM MEKANİZMASI 2.1. 2008 Küresel Finansal Krizi Öncesi Geleneksel Para Politikaları43 2.1.1. Faiz Oranları46 2.1.2. Zorunlu Karşılıklar49 2.1.3. Açık Piyasa İşlemleri (APİ)56 2.1.4. Döviz ve Efektif İşlemleri62 2.1.5. Reeskont İşlemleri63 2.1.6. Kredi Tavanı ve Selektif Kredi Politikaları65 2.1.7. Diğer Para Politikası Araçları67 2.2. 2008 Küresel Finansal Krizi Sonrasında Uygulanan Geleneksel Olmayan Para Politikaları68 2.2.1. Faiz Koridoru69 2.2.2. Rezerv Opsiyon Mekanizması (ROM)71 2.2.3. İstisnai Gün Uygulaması75 2.2.4. Likidite Yönetimi76 2.2.5. Kaldıraç Uygulaması78 2.2.6. Miktarsal Genişleme79 2.2.7. Kredi Genişlemesi81 2.2.8. Faiz Taahhüdü Politikası83 2.2.9. Sözlü Yönlendirme ve İletişim Kanalları84 2.3. Parasal Aktarım Mekanizması85 2.3.1. Faiz Oranı Kanalı89 2.3.2. Döviz Kuru Kanalı93 2.3.3. Varlık Fiyatları Kanalı97 2.3.4. Kredi Kanalı99 2.3.5. Beklentiler Kanalı102 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM 2008 KÜRESEL KRİZİ SONRASINDA DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE UYGULANAN GELENEKSEL OLMAYAN PARA POLİTİKALARI 3.1. ABD Merkez Bankası (FED) Uygulamaları109 3.1.1. Miktarsal Genişleme109 3.1.2. Faiz Politikası116 3.1.3. Sözlü Yönlendirme (Forward Guidance)119 3.1.4. Diğer Politikalar122 3.2. Avrupa Merkez Bankası (ECB) Uygulamaları124 3.2.1. Miktarsal Genişleme127 3.2.2. Faiz Politikası133 3.2.3. Sözlü Yönlendirme (Forward Guidance)137 3.2.4. Diğer Politikalar139 3.3. Japonya Merkez Bankası (BOJ) Uygulamaları141 3.4. T.C.M.B. Uygulamaları146 3.4.1. Faiz Koridoru151 3.4.2. Rezerv Opsiyon Mekanizması (ROM)154 3.4.3. İstisnai Gün Uygulaması158 3.4.4. Likidite Yönetimi160 3.4.5. Kaldıraç Uygulaması162 3.5. Merkez Bankaları’nın Geleneksel Olmayan Para Politikası Uygulamalarının Genel Değerlendirilmesi163 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM T.C.M.B’ NİN UYGULADIĞI GELENEKSEL OLMAYAN PARA POLİTİKALARININ FİYAT İSTİKRARI VE FİNANSAL İSTİKRAR ÜZERİNE ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ 4.1. Araştırmanın Amacı171 4.2. Geleneksel Olmayan Para Politikası Araçlarını İnceleyen Çalışmalara Yönelik Literatür Taraması171 4.3. Ekonometrik Yöntem ve Veri Setinin Tanımlanması178 4.4. Zaman Serilerinde Durağanlık Kavramı ve Eşbütünleşme Analizi180 4.4.1. Serilerin Durağanlık Araştırması ve Birim Kök Testleri184 4.4.2. Fiyat İstikrarını Temsil Eden TUFE Değişkeni ile Geleneksel Olmayan Para Politikası Araçlarının Johansen Eşbütünleşme Analizi186 4.4.3. TUFE Değişkenine Dayalı Varyans Ayrıştırması Sonuçları192 4.4.4. Finansal İstikrarı Temsil Eden Reel Efektif Döviz Kuru Değişkeni ile Geleneksel Olmayan Para Politikası Araçlarının Johansen Eşbütünleşme Analizi193 4.4.5. REDK Değişkenine Dayalı Varyans Ayrıştırması Sonuçları198 4.4.6. Toplam Kredi Hacmi Değişkeni ile Geleneksel Olmayan Para Politikası Araçlarının Johansen Eşbütünleşme Analizi199 4.4.7. Toplam Kredi Değişkenine Dayalı Varyans Ayrıştırması Sonuçları202 SONUÇ204 KAYNAKÇA213