Sa‘diyye Tarîkatı Mûsikîsi ve Hâfız Mehmed Rif‘at’ın ‘Ebhe’n-Neğamât fî ‎Terennümâti’l-İlâhiyyât’ isimli eseri

Abstract

İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesinde TY 4116 no’da kayıtlı Tekirdağlı eş-Şeyh el-Hâc Hâfız Mehmed Rif‘at’ın ‘Ebhe’n-neğamât fî terennümâti’l-ilâhiyyât’ isimli eseri özelinde Sa‘diyye Tarîkatı Mûsikîsi kültürünün, genelde tertib edildiği dönemin Tekke Mûsikîsi kültürünün anlaşılmasına sağladığı katkıları araştırmak amacıyla yaptığımız bu çalışma giriş ve sonuç bölümleri hariç iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Mecmûanın mürettibi Tekirdağlı eş-Şeyh el-Hâc Hâfız Mehmed Rif‘at’ın hayatı ile ilgili ayrıntılı bilgilendirmeden sonra, mecmûanın şeklî yapısı ile ilgili incelemeye yer verilmiştir. Ardından muhtevâsı açısından mecmûada bulunan formlar, makâmlar, usûller, tarîkatlar, bestekârlar, güfte sahipleri ve müzikal unsurlar incelenmiştir. Bu bölüm mecmûada bulunan Sa‘diyye Tarîkatı Mûsikîsi ile alakalı müzikal unsurların incelenmesiyle tamamlanmıştır. İkinci bölümde mecmûanın çeviriyazımında takip edilen metodla ilgili bilgilendirmeden sonra 1599 sayfa olan güfte mecmûasının çeviriyazımı metin olarak verilmiş, sonuç bölümüyle çalışma tamamlanmıştır. Güftelerin ilk mısrâına göre düzenlenen alfâbetik fihrist ve mecmûanın orijinal metninden bazı bölümler ekler kısmında sunulmuştur. Çalışmamızın sonucunda mecmûanın Sa‘diyye tarîkatı mûsikîsi hakkında önemli bilgiler içerdiği ve döneminin hem Tekke Mûsıkîsi ve hem de Türk Mûsıkîsi kültürü hakkında bilgi veren oldukça zengin bir mecmûa olduğu kanısına ulaşılmıştır.

This study, conducted to explore the contributions of the work “Abhā al-Naghamāt fī Tarannumāt al-Ilāhiyyāt” by Tekirdag-born al-Shaykh al-Hājj Hāfiz Mehmed Rif‘at -registered under number TY 4116 at the Rare Works Library of Istanbul University- to understanding the musical culture of the Sa‘diyye Tarîqat in particular, and the general Takyah musical culture of the period in which it was compiled, consists of two main sections, excluding the introduction and conclusion chapters. In the first section, after providing detailed information about the compiler of the miscellany, Tekirdag-born al-Shaykh al-Hājj Hāfiz Mehmed Rif‘at, an analysis of the structural features of the miscellany is presented. Following this, the content of the miscellany is examined in terms of musical forms, modes, rhythms, tarîqats, composers, lyricists, and other musical elements. This section concludes with an analysis of the musical elements related to the Sa‘diyye Tarîqat music found in the miscellany. In the second section, after providing information on the methodology followed in the transcription of the miscellany, the transcription of the 1,599-page lyric miscellany is presented as text. The study is then concluded with the conclusion section. An alphabetical index arranged according to the first verse of the lyrics and selected excerpts from the original text of the miscellany are included in the Appendices section. As a result of our study, it has been concluded that the miscellany contains significant information about the musical tradition of the Sa‘diyye Tarîqat and serves as a highly valuable source for understanding both the Takyah Music and the broader Turkish Music culture of its time.