Edebî eserlerinden hareketle J. P. Sartre’ın tanrı görüşü

Abstract

Çalışmamızın amacı Jean Paul Sartre’ın edebî eserlerinden hareketle Tanrı görüşünüverebilmektir. Giriş ve üç bölümden oluşan tezimizde, çalışmanın kapsam ve sınırları genelolarak çizildikten sonra Sartre’ın hayatı, eserleri ve felsefesinin kısaca tanıtıldığı bir girişsunulmuştur. ‘Sartre’ın edebî eserlerinde Tanrı’ya yüklenen sıfatların ne olduğu?’ sorusuetrafında şekillenen birinci bölümde genel kabul gören Tanrı sıfatları tanıtıldıktan sonrasorunun cevap kısmına geçilir. Tanrı’ya ait sıfatların eserlerinden pasajlar sunularak kendiifadeleriyle anlatılmaya çalışıldığı bölümün ardından ‘Sartre’ın edebî eserlerinde Tanrı’nıninsanla ilişkisi’ probleminin incelenmeye çalışıldığı ikinci bölümde; Sartre için Tanrıkavramı ve insanın özgürlüğü etrafında eserlerindeki özgün ifadelerin yer bulduğu kısmınardından ‘erdemler ve Tanrı-insan ilişkisi’ bağlamında Sartre’ın felsefesinde değerkavramının ne ifade ettiği ve nihilizm ile birlikte kötülük problemi ve adaletsizlik olgusununTanrı-insan ilişkisi perspektifinde nerede durduğuna dikkat çekilir. Son bölüm olan üçüncübölümde ise, ‘Sartre’ın edebî eserlerinde Tanrı anlayışı ateizm midir?’ problemi etrafındaTanrı-âlem ilişkisi bağlamında farklı Tanrı tasavvurlarının tanıtılmasının ardından ‘Sartre’daateizm’ başlığı altında Sartre ateizminin tarihsel bağlamı verildikten sonra Sartre ateizmininvasıfları açıklanmaya çalışılır. Netice olarak görülür ki, varoluşçuluğun Tanrıtanımazkanadının temsilcilerinden olan Sartre için Tanrı yoktur, varlığından bahsedilemez. İnsanınvarlığı bir gerçek ise, aynı zamanda insan özgür olarak kendini oluşturabiliyorsa insanısınırlandırabilecek her türlü kanun, değer, ilahî emir yahut da ilahî bir varlık mevcut olamaz.Kişinin özgürlüğü Tanrı’nın var olmadığının göstergesidir. Her insan kendi yolunu, yolununilkelerini, kendi ahlakî sistemini kendisi belirleyebilecek potansiyeldedir ve ahlak, insanıilgilendiren insanî bir konudur. Zaten Tanrı da değerlerin kendisinden öğrenilebileceği vasıftabir varlık değildir.

The aim of our study is to give the view of God based on the literary works of Jean PaulSartre.In our thesis, which consists of an introduction and three parts, after the extend andboundaries of the study are drawn in general, Sartre's life, works and philosophy are brieflyintroduced, followed by the first part. In the first part, which is shaped around the question 'Whatare the attributes attributed to God in Sartre's literary works?' the generally accepted God attributesare introduced, and then the answer part of the question is passed. After the part in which theattributes of God are tried to be explained in their own words by presenting quotations from hisworks, in the second part where the problem of 'the relationship of God with human in Sartre'sliterary works' is tried to be examined; After the part in which the original expressions in his worksabout the concept of God and the freedom of human take place for Sartre, what the concept of valuemeans in Sartre's philosophy in the context of 'virtue and God-human relationship' and where theproblem of evil and injustice stands together with nihilism in the perspective of God-humanrelationship is highlighted.In the third chapter, which is the last chapter, after introducing differentconceptions of God in the context of God-realm relationship around the problem of 'Is theunderstanding of God in Sartre's literary works atheism?', the characteristics of Sartre's atheism aretried to be explained after the historical context of Sartre's atheism is given under the title of'atheism in Sartre'.As a result, it is seen that for Sartre, who is one of the representatives of theatheist wing of existentialism, there is no God and God existence cannot be mentioned.If theexistence of human is a fact, and at the same time, if human can create himself freely, there cannotbe any law, value, divine order or divine being that can limit human.One's freedom is an indicationthat God does not exist.Each person has the potential to determine their own path, the principles ofhis path, and his own moral system, and morality is a human issue that concerns people.In any case,God is not a being with qualities from which values can be learned.