Müzik öğretmenlerinin dijital okuryazarlık düzeyleri ile mesleki özyeterlik inançları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Abstract

Müzik öğretmenlerinin dijital okuryazarlık düzeyleri ile mesleki özyeterlik inançları arasındaki ilişkinin incelenmesi Dijital teknolojilerin müzik eğitiminde nota yazılımından ses kayıt ve düzenleme programlarına, çevrim içi öğretim araçlarından etkileşimli uygulamalara kadar pek çok alanda kullanımı öğretmenlerin hem pedagojik becerilerini hem de mesleki özgüvenlerini doğrudan etkilemektedir. Dijital okuryazarlılık düzeyi yüksek olan bir müzik öğretmeninin sınıf içi ve çevrim içi ortamları daha etkili yönetebilmesi, öğrencilere yaratıcı ve çağdaş öğrenme fırsatları sunabilmesi beklenir. Dolayısıyla, bu iki değişken arasındaki ilişkinin incelenmesi, öğretmen yetiştirme programlarının içeriklerinin güncellenmesine, hizmet içi eğitimlerin planlanmasına ve müzik öğretmenlerinin 21. yüzyıl becerileriyle donatılmasına katkı sağlayacaktır. Bu düşüncelerden hareketle bu araştırmanın amacı, müzik öğretmenlerinin dijital okuryazarlık düzeyleri ile mesleki özyeterlilik inançları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. İlişkisel tarama modelinde tasarlanan bu araştırmada veriler, Sulak (2019) tarafından geliştirilen “Dijital Okuryazarlık Ölçeği” ile Çolak vd., (2017) çalışmasında geliştirilen “Öğretmen Özyeterlik İnancı Ölçeği” ile toplanmıştır. Araştırmanın örneklemini, 2024-2025 eğitim ve öğretim yılında İstanbul ilindeki Avcılar, Beylikdüzü, Bakırköy, Kadıköy, Üsküdar ilçelerinde ortaokul ve lise düzeyindeki okullarda görev yapan 260 müzik öğretmeni oluşturmuştur. Örnekleme yönteme olarak basit seçkisiz örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Korelasyon analizi sonucunda, öğretmenlerin dijital okuryazarlıkları ile mesleki özyeterlilik inancı arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Regresyon analizi incelendiğinde; dijital okuryazarlık düzeyinin müzik öğretmenlerinin mesleki özyeterlilik inancının pozitif yönde ve anlamlı bir yordayıcısı olduğu bulunmuştur. Araştırmada demografik ve genel özellikler açısından grup farklılığı analizinde ikili gruplar için bağımsız örneklem t testi, üç ve üzeri gruplar için tek yönlü varyans analizi (ANOVA) testi uygulanmıştır. Dijital okuryazarlık açısından; erkekler, 50 yaş ve üzeri olanlar, 21 yıl ve üzeri deneyimi olanlar, ortaokulda çalışanlar, doktora düzeyinde eğitim seviyesi olanlar ve 30 saat fazlası ders anlatan öğretmenlerin skor değeri anlamlı şekilde yüksek çıkmıştır. Müzik öğretmenlerinin mesleki özyeterlilik inancı açısından; 40-49 yaş grubunun, 11-15 yıl meslek deneyimi olanların, ortaokulda çalışanların, lisansüstü eğitimi olanların ve 30 saat üzeri haftada ders anlatan öğretmenlerin puanları anlamlı yüksek çıkmıştır. Müzik öğretmenlerinin dijital okuryazarlık becerilerini geliştirmeye yönelik eğitim ve atölye çalışmalarının artırılması önerilmektedir. Bu sayede öğretmenlerin mesleki özyeterlik inançları da güçlenerek ders süreçlerinde daha etkili bir rol üstlenmeleri sağlanabilir.

Examining the relationship between music teachers' digital literacy levels and their professional self-efficacy beliefs The use of digital technologies in music education ranging from notation software to audio recording and editing programs, online teaching tools, and interactive applications directly affects teachers’ pedagogical skills and professional confidence. A music teacher with strong digital literacy is expected to manage both classroom and online environments more effectively, while providing students with creative and contemporary learning opportunities. Therefore, examining the relationship between these two variables contributes to updating the content of teacher training programs, planning in-service training, and equipping music teachers with 21st-century skills. Based on these considerations, the aim of this study is to examine the relationship between music teachers’ digital literacy levels and their professional self-efficacy beliefs. In this study, designed in the relational screening model, the data were collected with the Digital Literacy Scale developed by Sulak (2019) and the Teacher Self-Efficacy Belief Scale developed in the study of Çolak et al. (2017). The sample of the study consisted of 260 music teachers working in secondary and high schools in the districts of Avcılar, Beylikdüzü, Bakırköy, Kadıköy, and Üsküdar in Istanbul during the 2024–2025 academic year. The simple random sampling method was used. Correlation analysis revealed a significant positive relationship between teachers’ digital literacy and their professional self-efficacy beliefs. Regression analysis indicated that digital literacy level was a significant positive predictor of music teachers’ professional self-efficacy belief. For group difference analysis, independent samples t-tests were conducted for two groups, and one-way ANOVA tests were conducted for groups of three or more, considering demographic and general characteristics. In terms of digital literacy, male teachers, those aged 50 and over, those with 21 years or more of experience, teachers working in secondary schools, those with a doctoral degree, and those teaching more than 30 hours per week scored significantly higher. Regarding professional self-efficacy beliefs, teachers in the 40–49 age group, those with 11–15 years of experience, teachers working in secondary schools, those with postgraduate education, and those teaching more than 30 hours per week had significantly higher scores. It is recommended to increase training and workshop activities aimed at improving music teachers' digital literacy skills. In this way, teachers' professional self-efficacy beliefs can be strengthened, enabling them to play a more effective role in the teaching process.