Wittgenstein’ın dil oyunları kavramından hareketle sinema ve anlam arasındaki ilişkilerin incelenmesi

Abstract

Sinema ve anlam arasındaki ilişkiler konusu, genel olarak kuramsal çalışmalarda, sinema ve dil arasında yapısal bir ortaklık olduğu varsayımından hareketle tartışılmıştır. Bu tartışmalarda dil kendinde herhangi bir problemin yer almadığı bir alan olarak kabul edilmiştir. Fakat Ludwig Wittgenstein’ın geç dönem çalışmalarında ortaya koyduğu üzere, dilin sabit ve değişmez bir yapısı yoktur. Bu çalışmalara göre; bir kelimenin anlamını, o kelimenin dildeki kullanımı belirlemektedir. Wittgenstein, bu saptamadan hareketle, dilin aktüel kullanım biçimlerini inceleyerek, dil oyunları teorisini geliştirir. Dilin çok çeşitli kullanım biçimlerini betimlenmesi ile ortaya çıkan gramer ilişkileri, bu teorinin temelini oluşturur. Bu çalışmada, dil ve anlam arasındaki ilişkiler, Ludwig Wittgenstein’ın çalışmalarından hareketle incelendi ve yöntem olarak filozofun dil oyunları teorisinde kullandığı yöntem kullanıldı. Bu incelemeler sonucunda; dilde anlamı etkileyen çeşitli unsurlar, dilin pratik kullanım biçimlerinin betimlemeleriyle ortaya konuldu. Dil oyunları teorisine göre, anlam ilişkileri ancak çeşitli dil biçimlerinin betimlenmesi ile ortaya konulabilir. Bu betimlemeler her türlü anlam ilişkisinin temelini oluşturur. Bu bakımdan; sinema ve anlam arasındaki ilişkiler değerlendirilirken, sinemada bir dil oyunu biçiminde karşımıza çıkan çeşitli kullanım pratiklerinin betimlemeleri yapıldı. Bu betimlemeler sayesinde; sinemada anlama etki eden en belirgin gramer biçimlerinin kamera ve motivasyonu, bakış açısı, özne ve anlatı, renk, kurgu, mizansen ve oyunculuk gibi unsurlar olduğu sonucuna varıldı. Çalışmanın son bölümünde ise bu gramer biçimlerinden hareketle, örneklem film Stalker’ın bir analizi gerçekleştirildi.

The relationship between cinema and meaning has been discussed in general in theoretical studies with the assumption that there is a structural partnership between cinema and language. In these discussions, language has been accepted as a field in which there is no problem in itself. However, as Ludwig Wittgenstein has revealed in his late period works, language does not have a fixed and unchangeable structure. According to these studies, the meaning of a word is its use in the language. Based on this determination, Wittgenstein develops the theory of language games by examining the actual use of language. The grammatical relationships that occur with the depictions of a wide variety of uses of the language form the basis of this theory. In this study, the relations between language and meaning were examined based on the works of Ludwig Wittgenstein and the method used by the philosopher in language games theory was used as a method. As a result of these reviews; Various elements affecting the meaning in the language were revealed through the depictions of the practical uses of the language. According to the language games theory, meaning relations can only be revealed by depicting various language forms. These descriptions form the basis of any meaning relationships. In this respect; While evaluating the relationship between cinema and meaning, various usage practices that we encounter in the form of a language game in cinema were depicted. Thanks to these depictions, it has been concluded that the most obvious grammatical forms affecting meaning in cinema are elements such as camera and motivation, perspective, subject and narrative, color, fiction, mise en scene and acting. In the last part of the study, based on these grammatical forms, an analysis of the sample film Stalker was carried out.