Silivri'de arazi kullanımı, mekansal değişim ve geleceğe yönelik modelleme

Abstract

İnsanın mekân üzerinde gerçekleştirdiği faaliyetler, araziden faydalanma ve arazi örtüsündeki değişimi son 250 yıldır mühim ölçüde şekillendirmektedir. Sanayi Devrimi ile başlayan kırdan kente göç olgusu, tarım, orman ve mera gibi doğal ortamlar üzerinde baskı oluşturmaktadır. Zira söz konusu doğal ortamlar, nüfusun barınma ve beslenme gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak maksadıyla kentsel alanlara dönüştürülmektedir. Çalışma sahası da olan Silivri, bu dönüşüm tüm yönleriyle gözlemlenebildiği ilçelerden biridir. İstanbul’un batısında yer alan ilçe 858 km2 yüzölçümüne sahiptir. Çalışma, Silivri’de 1990-2022 yılları arasında meydana gelen arazi kullanımı değişimlerini tespit etmek ve mevcut veriler yoluyla geleceğe yönelik modeller oluşturarak, arazide meydana gelebilecek değişimin yönlerini ve etkilerini öngörmek amacıyla hazırlanmıştır. Bu bakımdan arazide meydana gelen zamansal ve mekânsal değişimler, uzaktan algılama teknikleri ve coğrafi bilgi sistemleri kullanılarak ele alınmıştır. Söz konusu araçlarla elde edilen veriler çeşitli analizlere tabi tutulmuş, yapay sinir ağları ve Markov zincirleri yaklaşımlarıyla model tahminleri oluşturulmuştur. Çalışma giriş kısmı ayrı tutulmak üzere dört bölümden meydana gelmektedir. İlk bölümde çalışmanın temel yapı taşlarını da oluşturan kavramlara değinilmiştir. İkinci bölümde ilçenin doğal ortam özellikleri olan jeomorfoloji, jeoloji, iklim, hidrografya, bitki örtüsü ve toprak özelliklerine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise Silivri’nin yerleşme tarihi, demografik yapısı ve ekonomik fonksiyonları ele alınarak beşerî ve iktisadi coğrafya özellikleriyle ilgili bilgiler verilmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde temel amaç doğrultusunda, arazi kullanımında gerçekleşen zamansal ve mekânsal değişimler incelenerek modeller oluşturulmuştur. Sonuç olarak ilçede, arazi kullanımı/ örtüsü sınıfları içinde değerlendirilen tarım ve orman alanlarının ortadan kalkmaya devam edeceği buna karşılık yapay ve çıplak yüzeylerde pozitif yönlü gelişimin süreceği öngörülmektedir.

Human activities on place, have significantly shaping utilization of land and land cover changes for the last 250 years. The event of rural to urban migration, initiated by the Industrial Revolution, constitutes pressure on natural emviroment such as agriculture, forests and pastures. Natural enviroments are being transformed into urban areas for the purpose meet the basic needs of the population, such as harbouring and nutrition. Silivri, which is a working field, one of the districts where this transformation can be observed in all ways. The district located in the west of Istanbul has an area of 858 km2. The study was prepared for the purpose identify land use changes that have occured in Silivri between 1990 and 2022 and to forecast the directions and effects of potential changes in the area by creating future models through existing data. In this regard temporal and spatial changes occurring in the field have been addressed using remote sensing techniques and geographic information systems. Data obtained with these tools have been subjected to various analyses, and model predictions was created using artificial neural networks and Markov chain approaches. Study consists of four parts except the introduction part. In the first section discusses the concepts that constitute the basic building blocks of the study. Second section mentioned about the physical geographical characteristics of the district, such as geology, geomorphology, climate, hydrography, vegetation and soil. In the third chapter, the settlement history, demographic structure and economic functions of Silivri are discussed and given information about the human and economic geography characteristics. In the fourth part of study based on the main objective, temporal and spatial changes occuring in land use were inspected and models were created. Consequently it is foreseen that agricultural and forest areas, which are considered within the land use/ cover classes will continue to disappear in the district, while in the artificial and bare lands positive development is expected to continue.