Taha Bey ve “Emlak-i Devlet” isimli eserinin transkripsiyon ve değerlendirmesi

Abstract

TAHA BEY VE EMLÂK-İ DEVLET İSİMLİ ESERİNİN TRANSKRİPSİYON VE DEĞERLENDİRMESİ ÖZET Bu çalışma, 1910 -1914 yılları arasında Maliye Mektebi’nde hocalık yapmış olan Taha Bey’in ders notlarından oluşan Emlâk-i Devlet isimli eserinin basit transliterasyonunudur. Hacmi geniş olmamasına rağmen, eser, konusu ve değerlendirmeleri itibariyle orijinaldir. Dolayısıyla literatürün zayıf olduğu bir konu olan “emlâk-i devlet” hususunda Taha Bey’in verdiği bilgiler ve yaptığı değerlendirmeler mevcut literatüre katkı yapacak ve günümüzde özgünlüğünü muhafaza edecek mahiyette olduğu için bu eserin okuyucuya kazandırılmasının uygun olacağı düşünüldü. Bu tezde, transliterasyonun dışında, Osmanlı’da mülkiyet anlayışına kısaca değinilerek, yazarın hayat öyküsüne de yer verilmiş ve söz konusu eser Osmanlı’da mülkiyet anlayışı çerçevesinde değerlendirilmiştir. Emlâk-i Devlet rik‘a ile yazılmış ve pek yaygın olmayan taşbaskı tekniği ile sınırlı sayıda çoğaltılmıştır. Eserde, devlet maliyesine doğrudan veya dolaylı olarak gelir getiren kurumlar olarak; askerî müesseseler, tersane, matbaa, maden ocakları ve bunun yanında; yol, köprü, müze, kütüphane gibi kamu yararına tahsis edilen kurumlar, çeşitli fabrikalar ile Osmanlı Devleti’nin toprak rejimi etraflıca anlatılmış; dönemin devlet emlâki ile bu emlâkin hukukî boyutları, taksimi ve gelir-gider durumu değerlendirilmiştir. Osmanlı Devleti, Devlet Emlâki, Fabrika, Mülkiyet, Maliye. TAHA BEY AND HIS BOOK “EMLAK-İ DEVLET” WHICH TRANSLATION AND EVAULATIONS

This study is intended to provide a broad overview of the Taha Bey’s Study notes which is named Emlaki Devlet. Taha Bey was a teacher at Maliye Mektebi between the years 1910 to 1914. His work hasn’t large assumptions but also has a clear and objective view. Therefore Emlaki Devlet will make a positive impact on this subject. Apart from in the translation we touched “Rights of Property” at the Ottoman Empire. The study of Emlaki Devlet was written in Rika and copied with rare Taşbaskı. İn the study income ways of Ottomans explained as military establishments, dockyards, printed offices, miner establishments. Also other incomes gained from factories, land taxes introduced with the laws of the government. Key words : Ottomans, Devlet Emlaki, Factory, Ownership, Tax office.