Çokkültürlülük açısından dil hakları

Abstract

Dil haklarının tanınması yönündeki talepler birçok ülkede giderek artmaktadır. Egemen konumda olmayan dilsel azınlıkların bu taleplerini, azınlık hakları ile birey ve kültür arasındaki ilişkiyi dikkate alan çokkültürlülük kavramları içinde dile getirdikleri gözlemlenmektedir. Dilin, kültürün ve kimliğin birey için taşıdıkları önem nedeni ile hukukun konusu olmaları gerektiği yönündeki çokkültürcü anlayış, kültürün insan yaşamındaki yeri, politik önemi, kültürler arasındaki ilişkiler ve bu ilişkilerin nasıl düzenlenmesi gerektiği ile ilgilenmektedir. Bu çalışmada çokkültürcü yaklaşım, dil haklarının dayandırıldığı normatif temel olarak benimsenmiştir. Çalışmanın temel amacı, tezin ikinci bölümünde ortaya konulmuştur. Tezin amacı, dilsel farklılığın hukuksal bir değer ve hak olarak kabul edilecekse bunun hangi ilkeler temelinde ve nasıl düzenlenebileceğinin araştırılmasıdır. Dilsel farklılığın tanınıp tanınmaması ise dil politikaları ile bağlantılıdır. Dil politikası resmi tek dilliliği esas aldığında, bu dil politikası diğer dillerin kamusal alandan dışlanması sonucunu doğurmaktadır. Bu ise dilsel adalet hakkında bazı soruları gündeme getirecektir. Dilsel adalet çerçevesinde bazı dil haklarının tanınması gereği söz konusu olduğunda, bu hakların temellerinin neler olduğu, nitelikleri ve bunların nasıl uygulanacağının incelenmesi gerekli olmuştur. Dil haklarının güçlü bir savunusu, hukuk öncesi/ ötesi bazı kavramların (kültürel seçim, kimlik ve özerklik), bireylerin sahip oldukları hakları belirleyen kurumların (yurttaşlık) ve hakların türetildiği temel ilkelerin (eşitlik), dil kaynaklı taleplerin doğasına uygun bir biçimde anlaşılmasına bağlıdır. Bütün bunlar birinci bölümün konusunu oluşturmaktadır. Çalışmada dilsel azınlıkların uluslararası hukuka göre sahip olabilecekleri dil hakları da üçüncü bölümde incelenmiş ve dil hakları alanındaki cari uluslararası hukuk rejiminin öngördü haklar ile dilsel grupların talepleri arasındaki hak açığı ortaya konulmaya çalışılmıştır.Demands for recognition language rights increase in many countries. Linguistic minorities use concepts of minority rights and multiculturalism for their demands. A theory of multiculturalism which aware the importance of language, culture and identity for individual is concerned with the place of culture in human life, its political significance and relations between culture. In this study multiculturalism considered as normative base for language rights. The aim of dissertation is –which put forward at second part- to search if language difference considered as right and legal value, how can we regulate it and which basic principle can we use. Recognition of language difference is depend on language policy. When language policy accept single language as official language, such language policy caused other languages excluded from public domain. There for some questions came out about linguistic justice. When necessary to recognized some language rights within the framework of linguistic justice, we must search basis of these rights, their nature and how would be their implementation. A strong defence of language rights depended on new understanding some concepts (cultural choice, identity, and autonomy), which precedence law; institutions (citizenship), which determine the rights individuals must have; and basic principle (equality) which language rights derived. All must be approriate the nature of language source demands. All of them issues of first part. In this study, linguistic minorities language rights examined also under the international law at third part and trying to put forward rights deficit between linguistic groups claims and current international law regime.