Publication: Döviz krizleri, sebepleri, sonuçları ve modellenmesi
Abstract
Türkiye'de ve dünyada 1990'lı yıllarda yaşanan döviz krizlerinin finansal liberalleşmeye paralel olarak sayısında ve şiddetinde büyük artışlar olmuştur. Çalışmanın amacı, yaşanan krizlerin sebeplerini ve sonuçlarını ortaya koymak, yapılmış olan çalışmaları derlemek ve Türkiye'de yaşanan krizleri modellemektir. Döviz hareketlerinin daha iyi anlaşılabilmesi için öncelikle döviz kuru sistemleri ve döviz kuru hareketleri ortaya konmuştur. Daha sonra gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde yaşanmış önemli krizlerin sebepleri, yaşanan gelişmeler ve sonuçları belirtilmiştir. Gelişmiş ülkelerin sağlam mali yapılarına ve sağlıklı işleyen finansal kurumlarına rağmen gelişmekte olan ülkelerin yaşadığı krizleri yaşamaları ve gelişmekte olan ülkelerin ise özellikle kamu kesiminde yaşanan mali problemlerin ve finansal kurumlardaki aksaklıkların mali krizlere sebep olması ortaya konmuştur. Dünyada bir çok krizin yaşanması, bilim adamlarını krizlerin sebeplerini ve sonuçlarını araştırmaya itmiştir. Birinci nesil kriz modelleri döviz politikaları ile uyumsuz para politikaları izleyen devleti sorumlu tutmuştur. İkinci nesil modellerde ise çoklu dengenin olduğu ve kamunun yanında bireylerin de sorumlu olduğu vurgulamıştır. Üçüncü nesil modellerde ise finansal kurumların aksamasının ve finansal globalizasyonun krize neden olduğu belirtilmiştir. Yıllar itibarıyla krizlerin sebebinin değişmesi bu şekilde bir gelişimi doğurmuştur. Anlık hatalar devlete, kurumlara ve kişilere büyük maliyetlerle sonuçlanabilmektedir. Özellikle çoklu denge durumunda ülkenin kendi yerini doğru olarak ortaya koyamaması çok ciddi kur ve/ veya faiz maliyeti yaratabilmektedir. Döviz kurunun uzun dönem denge değerini bulmak için eş bütünleştirme ve uzun dönem denge değerine ulaşmak için izlediği yolu göstermek için de hata düzeltme vektörü kullanılmıştır. Parametrik olan bu yöntemlerin hata terimini tam olarak açıklayamaması nedeniyle Genelleştirilmiş Momentler Metodu (GMM) yöntemiyle döviz kurunun uzun dönem denge değeri modellenmiştir. Döviz krizini modellemek için ise diskriminant analizinden faydalanılmıştır. Döviz kuru hareketinde; enflasyon-m2y-faiz ve döviz krizlerinde ise Merkez Bankasının Dış Varlıkları en önemli değişken olarak bulunmuştur.
With the help of the financial globalization, the number and the damage of the currency crisis have increased since 1990's. The aims of the dissertation are to find the causes and consequences of the currency crisis, to gather the literature on this subject, and to model currency crisis in the Turkey In order to understand the movements of the exchange rate, firstly, the currency systems and the value of the exchange rate are explained. Then, the reasons and the results of the important currency crisis in the developed and the developing countries are examined. Although the developed countries have better financial ratios and financial markets than the developing countries, they experienced similar currency crisis. The high levels of the Public Sector Borrowing Ratio, and the failures and imperfections in the financial markets have caused most of the currency crisis in the developing countries. The first-generation models focus on fiscal problems. The second-generation models emphasize counter cyclical policies and self-fulfilling crisis. The third-generation models show that the failures and imperfections in the financial markets are particularly important. Since the results of the currency crisis have changed in recent years, their explanations also must have been developed. The perfect decisions in crisis and the timing of the decisions are vital by reason of the big cost of the crises. Otherwise, government, institutions and agencies are badly damaged. In order to find the long-run behavior of the Turkish Lira we use Co integration and Vector Error Correction as the full parametric methods, and the Generalized Method of Moments as the semi parametric method. We also make use of the Discriminant Analysis to model the currency crisis. Inflation, m2y and interest rate are found the most effective variable for the currency movement. The foreign assets of the Central Bank of the Turkey is discovered the most explainable variable for the currency crisis.
With the help of the financial globalization, the number and the damage of the currency crisis have increased since 1990's. The aims of the dissertation are to find the causes and consequences of the currency crisis, to gather the literature on this subject, and to model currency crisis in the Turkey In order to understand the movements of the exchange rate, firstly, the currency systems and the value of the exchange rate are explained. Then, the reasons and the results of the important currency crisis in the developed and the developing countries are examined. Although the developed countries have better financial ratios and financial markets than the developing countries, they experienced similar currency crisis. The high levels of the Public Sector Borrowing Ratio, and the failures and imperfections in the financial markets have caused most of the currency crisis in the developing countries. The first-generation models focus on fiscal problems. The second-generation models emphasize counter cyclical policies and self-fulfilling crisis. The third-generation models show that the failures and imperfections in the financial markets are particularly important. Since the results of the currency crisis have changed in recent years, their explanations also must have been developed. The perfect decisions in crisis and the timing of the decisions are vital by reason of the big cost of the crises. Otherwise, government, institutions and agencies are badly damaged. In order to find the long-run behavior of the Turkish Lira we use Co integration and Vector Error Correction as the full parametric methods, and the Generalized Method of Moments as the semi parametric method. We also make use of the Discriminant Analysis to model the currency crisis. Inflation, m2y and interest rate are found the most effective variable for the currency movement. The foreign assets of the Central Bank of the Turkey is discovered the most explainable variable for the currency crisis.