Karçal Dağı'nda Ka as orman gülünün (Rhododendron caucasicum) yayılışı, ekolojik ve floris k özellikleri

Abstract

Kafkas orman gülü (Rhododendron caucasicum), Türkiye doğal bitki örtüsünü oluşturan türler içinde sınırlı bir coğrafi yayılışa sahiptir. Bu çalışmanın amacı, Kafkas orman gülünün Karçal Dağındaki yayılışını, ekolojikve floristik özelliklerini belirlemektir. Çalışma bitki coğrafyası araştırmalarına da-- yanmaktadır. Araştırma alanında arazi çalışmaları yapılmış ve bitki örnekleri toplanmıştır. Daimi yeşil, beyaz, krem renkli çiçekli, genellikle 50--100 cm' ye kadar boylanabilen bir çalı olan Rhododendron caucasicum, Karçal Dağında 2000 m'nin üzerindeki seviyelerde yetişme ortamı bulur. En iyi gelişme gösterdiği yerler kuzeybatı, kuzey, kuzeydoğuya bakan, yağış açısından elverişli, 2300- 2600 arasındaki seviyelerdir. Nem oranı yüksek, organik madde bakımından zengin, asit toprak-- ların yer aldığı bu sahalarda Rhododendron caucasicum tepeleri, yamaçları ve vadi içlerini kaplar. Kafkas orman gülü, bu alanlar dışında, elverişli yetişme ortamı bulduğu yerlerde, küçük topluluklar veya kümeler ya da tek çalılar halinde 3150 m'ye kadar yükselir. Karçal Dağında orman sınırına yakın alanlarda doğu kayını (Fagus orientalis), doğu ladini (Picea orientalis), doğu Karadeniz göknarı (Abies nordmanniana subsp. normanniana) ormanlarının alt katında ve tahrip sahalarında ayı üzümü (Vaccinium arctostaphylos), siyah meyveli ayı üzümü (M uliginosum), çoban üzümü (M myrtillus), beyaz çiçekli orman gülü (Rhododendron ungernii), kırmızı çiçekli orman gülü (R. smirnovii), taflan (Laurocerasus ofiicinalis), çoban püskülü (lleX colchica), kuş üvezi (Sorbus aucuparia) ile görülen Kafkas orman gülü; orman sınırı üzerindeki seviyelerde genellikle saf veya çoban üzümü (M myrtillus) ve yabani dafne (Daphne glomerata) ile birlikler oluşturur.

Rhododendron caucasicum, shows a limited geographical distribu on among the species that form the natural vegeta on cover of Turkey. This study aims to establish the ecological and floris c cha- racteris cs and distribu on of Rhododendron caucasicum on Karçal Mountain. The study is based on plant geography research. Field work is made and plant specimens were collected in research area. Being a shrub with evergreen, white, cream coloured flowers and being able to grow taller up to 50-100 cm, the Rhododendron caucasicum Şnds growing environment on levels over 2000 m on Karçal Mountain. The places where it develops well are northwest, north, northeast slopes, and the places suitable for rainfall, and the levels between 2300-2600 m. Rhododendron caucasicum covers the slopes, hills and valleys on those areas having high rate of moist, being rich in organic material, and having acid soils. Rhododendron caucasicum grows to 3150 m as small communi es, groups or single shrubs on places where it Şnds suitable habitats excluding the above-stated areas. Appearing with species such as Vaccinium arctostaphylos, V. uliginosum, Rhododendron pon cum, R . ungernii, R. smirnovii, Laurocerasus officinalis, Ilex colchica, Sorbus aucuparia at subforest and on destruc on areas of Abies nordmanniana subsp. nordmanniana, Picea orientalis, Fagus orientalis forests on areas close to the forest boundary on Karçal Mountain, the Rhododendron caucasicum mostly forms pure communi es or uni es with Vaccinium myr llus and Daphne glomerata over forest boundary.