Mevlana’ nın dini anlatım metodu

Abstract

Tez bir giriş ve dört bölümden oluşmaktadır. Giriş'te XIII. Yüzyılda Anadolu'da siyasi içtimâî ve dînî durum incelenmiş, Mevlânâ Celâleddin Rûmî'nin hayâtı ve eserleri üzerinde durulmuştur. Mevlânâ''nın Dîni Anlatım Metodu ve Vâsıtaları başlığı altında Kur'ân-ı Kerim, Hadis, Vaaz ve Nasihat, Musikî ve Semâ, Şiir, Hikâye, Menkıbe ve Kıssa, Mektuplar ve Medrese Tedrisatı ve Diğer ilmî Faaliyetler alt başlıkları ile Mevlânâ'nın dîni anlatımda kullandığı metod ve vasıtalar incelenmiştir. İkinci Bölüm'de Mevlânâ'nın Dîni Anlatımında inanç Esasları başlığı altında Mevlânâ'nın irşadında inanç esaslarının konumu ele alınarak, nicelikleri ve nitelikleri üzenrinde durulmuş, inanç esaslarına getirmiş olduğu yorum ve anlayışlar incelenmiştir. ilâhiyat, Nübüvvet ve Sem'iyyat bahisleri Mevlânâ'nın anlayışına göre ortaya konulmaya çalışılmıştır. Üçüncü Bölüm'de ise; Mevlânâ'nın irşâdında ibâdetler başlığı altında Mevlânâ'nın irşad hayatında ibâdetlerin yeri ve önemi hususundaki öncelik ve nitelemeleri üzerinde durulmaktadır. Dördüncü Bölüm'de de Mevlânâ'nın Dîni Anlatımında Tasavvuf konuları ele alınmış, Tasavvufî eğitimin unsurları üzerinde durulmuş, Seyr ü Sülûk makamları (Makamat) ve tasavvufî Haller (Ahvâl) konularında Mevlânâ'nın temel düşüncelerini ve dîni anlatımında bu kavramların yeri ve önemi üzerinde durulmaktadır. Son kısmında da tasavvufî ahlâk'a âit temel yaklaşımlar değerlendirilmiştir.

The dissertation, Mawlana's Methods of Preaching Religion, consists of an introduction and four chapters. The introduction contains a survey of religious cultural and historical conditions of Anatolia in 13th. Century. Such a survey prepared a background to understand Mawlana's breeding. This section also contains a brief information about sufi orders in the 13th. Century outside Anatolia. It also includes an outline of Mawlana's life story, introduction of his works and his methodology. In the first chapter, with the title Mawlana's Methods and Means in Preaching Religion, I examined the traditional methods and means, the methods and means that are produced within the religious sciences and sufi tradition, and are adopted by Mawlana, as well as the methods and means that are invented by Mawlana himself. The second chapter is confined to the elaboration of the place of the principles of faith within the topics that are of primary importance in preaching religion. I attempted to identify the place and importance of principles of faith in preaching religion and their characteristic features in qualitative and quantitative respects. The principles of faith that make up the subject matter of this section are examined according to the classical division developed in the Kalam, i.e., divinity, prophecy, and instructions (sam'iyyat). The topic of the third chapter is Mawlana's teachings, methods and application concerning praxis and rituals. In the fourth chapter, I explored Mawlana's conception and implementation of sufi ethics, sufi life-style, as well as states (maqams) and conditions (ahwal), which are considered to be the foundations of education of human soul and its improvement.