Türkiye’de bankacılık sektöründe bilanço yapısı ve bilanço analizi : bir banka üzerine uygulama

Abstract

ÖZETTÜRKİYE’DE BANKACILIK SEKTÖRÜNDE BİLANÇO YAPISI VE BİLANÇO ANALİZİ: BİR BANKA ÜZERİNE UYGULAMAKüreselleşen dünyada iletişim ve ulaşım teknolojilerinde yaşanan gelişmeler sayesinde uluslararası ticaret artmış, bu durum tüm ulusal piyasalarda fon ve sermaye açıklarının ortaya çıkmasına ve özellikle sermaye açığı bulunan gelişmekte olan ülkelerde finansal performansı yüksek bankalara duyulan ihtiyacın artmasına neden olmuştur. Gerçekten de günümüz ekonomilerinde başta Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde olmak üzere bankalar ekonomik sistemin temelini oluşturmakta ve ülkedeki ekonominin istikrarlı bir şekilde işleyişi bakımından stratejik bir rol oynamaktadır. Özellikle gelişmekte olan ülkeler açısından çekilen ve doğrudan yatırım olarak nitelenen fon ve yatırımların ekonomik kalkınma ve büyüme yönünden stratejik anlam ve önemi oldukça fazladır. Son yıllarda işletmelerin giderek daha fazla oranda uluslararası düzeyde faaliyet göstermeleri, işletmeler arasında rekabetin artması, toplumların ve bu bağlamda bireylerin tercihlerindeki ve ihtiyaçlarındaki değişmeler, uluslararası sermaye piyasalarının küresel düzeyde genişlemesi gibi dönüşümler güvenilir finansal raporlamaya duyulan ihtiyacı arttırmıştır. Özellikle yatırımcılar tarafından işletmenin sunmuş olduğu finansal raporların güvenilir olması şirket açısından düşük maliyetli ve istenilen tutarda finansal kaynak temini sağlanması konusunda önemli bir kazanım sağlamaktadır. Günümüz işletmelerinde finansal yöneticiler firmanın bazı önemli faaliyet istatistiklerinin genel bir görünümünü elde etmek istediğinde finansal rasyoları kullanmakta ve incelenen dönemler içinde işletmelerinin temel finansal rasyolarını inceleyerek değerlendirmektedirler. Türkiye’deki bankaların finansal performanslarını temel finansal tablolar ve rasyolar üzerinden ölçümlemek hem sektörün karşı karşıya kaldıkları riskleri tespit edebilmek, hem de ülke ekonomisini ayakta tutan bu sektördeki bankaların finansal performansını ölçümlemek açısından büyük anlam ve değer taşımaktadır.İÇİNDEKİLERÖZETiABSTRACTiiİÇİNDEKİLERiiiTABLOLAR LİSTESİviiGRAFİKLER LİSTESİixKISALTMALARxiiiGİRİŞ1I. BÖLÜMBANKACILIK İLE İLGİLİ KAVRAMSAL ÇERÇEVE1.1. Bankacılık Kavramı51.1.1. Bankacılık Kavramının Tanımı ve Unsurları51.1.2. Bankacılığın Gelişimi ve Değişen Fonksiyonları71.1.3. Küreselleşen Dünyada Bankacılığın Artan Anlam ve Önemi91.2. Türkiye’de Bankacılık Sistemi ve Banka Türleri111.2.1. Türkiye’de Bankacılığın Gelişim Evreleri111.2.2. Türkiye Ekonomisinde Bankaların Temel İşlev ve Fonksiyonları151.2.3. Türkiye’de Bankaların Genel Hizmet Alanları ve Ürünleri161.2.4. Türk Bankacılık Sisteminde Banka Sınıflandırmaları181.2.4.1. Kapsam ve Ölçeklerine Göre Bankalar191.2.4.2. Mülkiyet Yapılarına Göre Bankalar191.2.4.3. Faaliyet Alanlarına Göre Bankalar201.2.5. Türkiye’deki Bankacılık Sistemini Yöneten Ulusal Otoriteler22II. BÖLÜMFİNANSAL RAPORLAMA VE FİNANSAL TABLOLAR ANALİZİ2.1. İşletme Yönetiminde Finansal Raporlama ve Finansal Tabloların Analizi262.2. Finansal Analiz ve Finansal Tablo Kavramları282.2.1. Finansal Raporlamanın Tanımı ve Özellikleri292.2.2. Finansal Raporlamanın Kapsamı ve Sınırlılıkları292.2.3. Finansal Raporlamanın Yarar ve Fonksiyonları312.2.4. Finansal Analizlerde Kullanılan Temel Finansal Tablolar322.2.4.1. Bilanço ve Kalemleri342.2.4.2. Gelir Tablosu ve Kalemleri362.3. Finansal Analiz Yöntemleri372.3.1. Karşılaştırmalı Finansal Tabloların Analizi (Yatay Analiz)372.3.2. Yüzde Yöntemi İle Analiz (Dikey Analiz)392.3.3. Eğilim Yüzdeleri Analizi (Trend Analizi)402.3.4. Oran Analizi (Rasyo Analizi)412.3.4.1. Likidite Oranlarının Hesaplanması422.3.4.2. Finansman Oranlarının Hesaplanması432.3.4.3. Faaliyet Oranlarının Hesaplanması452.3.4.4. Kârlılık Oranlarının Hesaplanması47III. BÖLÜMBANKALARDA FİNANSAL RAPORLAMA VE FİNANSAL TABLOLAR ANALİZİ3.1. Bankaların Temel Finansal Tablolarının Kapsamı503.1.1. Banka Bilançolarının Kapsamı ve Bölümleri523.1.1.1. Banka Bilançolarının Aktif Bölümünde Yer Alan Hesaplar533.1.1.2. Banka Bilançolarının Pasif Bölümünde Yer Alan Hesaplar563.1.2. Bankaların Gelir Tablolarının Kapsamı ve Bölümleri583.1.2.1. Bankaların Faiz Gelirleri603.1.2.2. Bankaların Faiz Giderleri603.1.2.3. Bankaların Faiz Dışı Gelirleri613.1.2.4. Bankaların Faiz Dışı Giderleri633.2. Bankalarda Finansal Analize Konu Olan Rasyolar643.2.1. Özkaynaklar/ Sermaye Yeterliliği Oran ve Kalemleri653.2.2. Aktif Kalitesi Rasyo ve Kalemleri673.2.3. Likidite Rasyo ve Kalemleri693.2.4. Kar-Zarar Rasyo ve Kalemleri713.2.5. Gelir-Gider Rasyo ve Kalemleri733.2.6. Büyüme Rasyo ve Kalemleri753.3. Bankaların Finansal Performansının Analizi763.3.1. Bankaların Özkaynak/ Sermaye Yeterliliklerinin Analizi823.3.1.1. Standart Sermaye Yeterlilik Oranı823.3.1.2. Özkaynakların Toplam Aktiflere Oranı823.3.2. Bankaların Likidite Yeterlilik Analizi833.3.2.1. Likit Değerlerin Toplam Aktiflere Oranı833.3.2.2. Likit Değerlerin Mevduata Oranı843.3.3. Bankaların Aktif Kalitesinin Analizi843.3.3.1. Kredilerin Toplam Aktifler Oranı853.3.3.2. Takipteki Kredilerin Toplam Kredilere Oranı863.3.3.3. Kredilerin Toplam Mevduata Oranı863.3.4. Kârlılık Analizleri863.3.4.1. Aktif Kârlılığı Oranı873.3.4.2. Özkaynak Kârlılığı Oranı873.3.5. Bankaların Gelir-Gider Yapısının Analizi883.3.6. Bankalarının Büyüme Göstergelerinin Analizi88IV. BÖLÜMFİNANSAL ANALİZE İLİŞKİN BİR KAMU BANKASI UYGULAMASI4.1. Dikey, Yatay ve Trend Analiz ile Sektörel Veriler ve Kamu Bankası Karşılaştırması924.2. Oran Analizi ile Sektörel Veriler ve Kamu Bankası Karşılaştırması1224.2.1. Sermaye Yeterliliği Rasyoları1224.2.2. Bilanço Yapısı Rasyoları1264.2.3. Likidite Rasyoları1324.2.4. Kârlılık Rasyoları1354.2.5. Gelir-Gider Rasyoları1394.2.6. Sektör Payları145SONUÇ146KAYNAKÇA150ABSTRACTBALANCE SHEET STRUCTURE AND BALANCE SHEET ANALYSIS IN THE BANKING SECTOR IN TURKEY: APPLICATION ON A BANKThanks to developments in communication and transportation technologies in a globalizing world, international trade has increased, deficits and capital funding in national markets and the emergence of all of this, and in particular the capital increase in deficit in developing countries have led to the need for high financial performance of a bank. Indeed, in today’s economies, especially in developing countries such as Turkey, banks form the basis of the economic system and play a strategic role in terms of the stable functioning of the economy in the country. In particular, the funds and investments, which are considered as direct investments in developing countries, have a high strategic meaning and importance in terms of economic development and growth. In recent years, businesses have increasingly engaged at the international level to the increasing competition among businesses, communities, and in this context, individuals preferences and needs, changes in transformations such as the global expansion of International Capital Markets has increased the need for reliable financial reporting. In particular, the reliability of the financial reports provided by the company by investors provides an important gain for the company in terms of providing low cost and desired amount of financial resources. In today’s businesses, financial managers use financial ratios when they want to get an overview of some of the firm’s important activity statistics and evaluate the underlying financial ratios of their businesses during the periods examined. On the financial performance of the banks in Turkey based on financial statements and ratios to measure and identify the risks of the sector, but also sustains the country’s economy in terms of measuring the financial performance of the banks in this sector, it is of great meaning and value.