Yeni medya ve etik : Türkiye'de internet haberciliğinde karşılaşılan etik sorunlar üzerine bir araştırma

Abstract

ÖZETEtik; genel olarak, geçmiş, günümüz ve gelecekte insanların davranışlarının iyi ya da kötü, doğru veya yanlış yönden değerlendirilmesini içeren ve dünyanın her yerinde geçerli olması beklenen ilke ve kuralların bütünü olarak tanımlanabilir. Bu çalışmada, Yeni Medya’da yaşanan etik sorunlar ile birlikte Türkiye'de yayın yapan internet haber sitelerinin habercilik etiğine bakışıyla ilgili haber örnekleri eşliğinde değerlendirmeler yapıldı. Araştırmada seçilen haberler Van Dijk’in ‘Söylem Analizi’ yöntemiyle nefret söylemi yönünden incelendi. İncelenen haberlerin kamuoyunu bilgilendirme amacından çok toplumu belli bir kesime ve görüşe karşı nefret söylemine ve etik dışı davranışlara sürüklediği görülmüştür. Ayrıca yapılan çalışmada internet haberciliğinin olumlu ve olumsuz yönlerini tartışarak haberleri medya etiği açısından tartıştık. İnternet haber siteleri medya etiği değerlerine riayet ediyor mu? gibi sorulara cevap aradığımız çalışmada birçok örnekle bu değerlerin nasıl çiğnendiği bir kez daha ortaya çıktı.İÇİNDEKİLERSayfa No.ÖZET

12.ETİK NEDİR? ETİK, AHLAK İLİŞKİSİ İNTERNET VE MEDYA ETİĞİ 4 2.1.2 Etik ile Ahlak Ayrımı 5 2.1.3 Etik Kavramı ve Tüketim İlişkisi 11 2.2.1 Yeni İletişim Teknolojileri ve Etik kaygılar 13 2.2.2 Küreselleşme ve Etik 16 2.2.3 Nefret Söylemi 22 2.3.1 Dünyada ve Türkiye’de Medya Etiği 23 2.3.2 Gazetecilik Etiği 24 2.3.3 Basın Konseyi ve Meslek İlkeleri 25 2.3.4 Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Hak ve Sorumluluk Bildirgesi 25 2.3.5 İnternet Medyasında Etik 263.YENİ MEDYA VE İNTERNET HABERCİLİĞİ 313.1 Dünyada ve Türkiye’de İnternet Haberciliği 31 3.1.1 İnternet Haberciliğinin Gelişimi 31 3.1.2 Dünya’da ve Türkiye’de İnternet Haberciliğinin Gelişimi 333.2 Sosyal Medya Haberciliği 36 3.2.1 İnternet Haberciliği ve Sosyal Medya 36 3.2.2 Sosyal Medya Haberciliği 37 3.2.3 Haber verme ve Haber kaynağı olarak Sosyal Medya 37 3.2.4 Sosyal Medyanın Haber Kaynağı Olarak Kullanılmasının Etik Açıdan Değerlendirilmesi 40 3.3 Yeni Medya ve Eşik Bekçiliği 41 3.4 Yeni Medya ve Yurttaş Gazeteciliğin Haberciliğe Etkisi 47 3.4.1 Dünyada ve Türkiye’de Yurttaş Gazetecilik 50 3.4.4 Yurttaş Gazeteciler 50 3.4.5 Tanık Haberciliği 51 3.5 Gelişen Teknolojiyle Dönüşen Habercilik Uygulamaları 53 3.5.1 Yeni Medyada Habercilik ve Yeni İş Modeli Arayışları 54 3.5.2 Yeni Gazetecilik Modeli ‘Medyascope’ örneği 59 3.5.3 İnternet Haberciliğinin Ekonomi Politiği 60 3.5.4 Arama motoru haberciliği ve Çöp Haberler 61 3.5.5 Arttırılmış gazetecilik 63 3.5.6 Robot Gazetecilik 64 3.5.7 Habercilikte kullanılan özel efektler 653.6 Drone’ların Gazeteciliğe Getirdiği Yenilikler ve Drone Gazeteciliği 66 3.6.1 Drone’ların gazeteciliğe sunduğu avantajlar 66 3.6.2 Drone’ların yol açtığı etik sorunlar 69 3.6.3 Türkiye’de Drone Gazeteciliği 713.7 İletişimin ‘Modern’ hali: Emojiler 733.8 İnternet Haberciliğinde Emoji Kullanımı 743.9 Veri Gazeteciliği 763.10 Büyük veri ve gazetecilik etiği 814.İNTERNET HABERCİLİĞİNDE ETİK SORUNLAR VE NEFRET SÖYLEMİ– 884.1 İnternet Haberciliği İle İlgili Etik İlkeler 884.2 İnternet Haberciliği İle İlgili Yasal Düzenlemeler 924.3 Büyük Bir Etik Sorun Olarak Nefret Söylemi 96 4.3.1 Nefret söyleminin türleri 98 4.3.2 Nefret söylemi ile mücadele ve İnternet Teyit/ Doğrulama Platformları: Teyit.org örneği 984.4 Yeni Medya Ve Nefret Söylemi 102 4.4.1 Okur yorumlarında nefret söylemi 103 4.4.2 Video paylaşım ağlarında nefret söylemi 1045.İNTERNET VE GAZETE HABERLERİNDE NEFRET SÖYLEMİNİN İNCELENMESİ 1085.1 Araştırmanın Amacı ve Önemi 108 5.2 Araştırmanın Kapsamı ve Sınırlılıkları 108 5.3 Araştırmanın Metodolojisi 1085.4 Bazı Gazete ve İnternet Haber Sitelerinde Yer Alan Haberlerin ‘Eleştirel Söylem Analizi’ Yöntemi İle İncelenmesi 109 5.4.1 Haber Metinlerinin Makro ve Mikro Yapıya Göre Çözümlenmesi 110 5.4.2 Tematik Yapı İncelemesi 110 5.4.4 Haber Girişleri 110 5.4.5 Ana Olay ve Sunuş Biçimleri 110 5.4.6 Ardalan ve Bağlam Bilgisi 110 5.4.7 Sentaktik Çözümleme 110 5.4.8 Kelime Seçimleri 110 5.4.9 Haberin Retoriği 1105.5 Suriyeli 3 işçinin patronun oğlunu öldürüp kaçmasıyla ilgili Sozcu.com.tr’de çıkan haber 1105.6 Rum tarafının Kıbrıs’ta çözüm için Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne yaptığı teklif ile ilgili Haber7.com sitesinde çıkan haber 1145.7 Mersin’de bir Suriyeli’nin ‘Gürültü Yapmayın’ uyarısı üzerine işlediği cinayet ile ‘Sozcu.com.tr’de çıkan haber 117 5.8 Yeni Akit Gazetesi İnternet Sitesinde yayınlanan “Denizli Cumhuriyet Başsavcısı Mustafa Alper suikastı! Fareler ve insanlar...” başlıklı köşe yazısı görseli 1235.9 Yeniçağ Gazetesi İnternet Sitesinde yayınlanan “Bahçeli, Saray'a hayırlı olsun ziyareti yapar mı?” isimli köşe yazısı görseli 1275.10 Orta Afrika’da Anti-Balaka terör örgütünün Müslümanları öldürmesinin ardından Milli Gazete’de çıkan haber 1305.11 Myanmar’da yaşayan Budistler ile Müslümanlar arasında çıkan gerginliğe yönelik Dokuz Sütün gazetesinde çıkan haber 1335.12 Kanal D’de yayınlanan ‘Vatanım Sensin’ adlı dizi hakkında Günboyu gazetesinde çıkan haber 1375.13 Dönemin Çevre ve Şehircilik Bakanı Mehmet Özhaseki’nin Kayseri İncesu’da toplu açılış töreninde söylediği sözler üzerine Yeni Akit Gazetesi’nde çıkan haber---1395.14 Adana’da Suriyeliler ile mahalleli arasında yaşanan gerginliğe yönelik Adana Toros Gazetesi’nde çıkan haber 1425.15 Araştırma Sonucu 153GÖRSELLER LİSTESİ Sayfa No:Görsel 1: Dev Şirketler Hakkımızda Neler Biliyor? 83Görsel 2: Suriyeli 3 işçinin patronun oğlunu öldürüp kaçmasıyla ilgili Sozcu.com.tr’de çıkan haber görseli 110Görsel 3: Rum tarafının Kıbrıs’ta çözüm için Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne yaptığı teklif ile ilgili Haber7.com sitesinde çıkan haber görseli 114Görsel 4: Mersin’de bir Suriyeli’nin ‘Gürültü Yapmayın’ uyarısı üzerine işlediği cinayet ile ‘Sozcu.com.tr’de çıkan haber görseli 117Görsel 5: Yeni Akit Gazetesi İnternet Sitesinde yayınlanan“Denizli Cumhuriyet Başsavcısı Mustafa Alper suikastı! Fareler ve insanlar...” köşe yazısı görseli 123Görsel 6: Yeniçağ Gazetesi İnternet Sitesinde yayınlanan “Bahçeli, Saray'a hayırlı olsun ziyareti yapar mı?” isimli köşe yazısı görseli 127Görsel 7: Orta Afrika’da Anti-Balaka terör örgütünün Müslümanları öldürmesinin ardından Milli Gazete’de çıkan haber görseli 130Görsel 8: Myanmar’da yaşayan Budistler ile Müslümanlar arasında çıkan gerginliğe yönelik Dokuz Sütün gazetesinde çıkan haber 133Görsel 9 Kanal D’de yayınlanan ‘Vatanım Sensin’ adlı dizi hakkında Günboyu gazetesinde çıkan haber görseli 137Görsel 10 Dönemin Çevre ve Şehircilik Bakanı Mehmet Özhaseki’nin Kayseri İncesu’da toplu açılış töreninde söylediği sözler üzerine Yeni Akit Gazetesi’nde çıkan haber görseli 139Görsel 11 Adana’da Suriyeliler ile mahalleli arasında yaşanan gerginliğe yönelik Adana Toros Gazetesi’nde çıkan haber görseli Ethic; In general, past, present and future people's behavior can be defined as the whole of the principles and rules that are expected to be valid in all parts of the world, including good or bad, right or wrong evaluation. In this study, accompanied by examples of news broadcasting in Turkey with ethical problems experienced in the new media internet news sites overview of journalism ethics assessments were performed. The selected news items were analyzed in terms of hate speech by Van Dijk's ‘Discourse Analysis’ method. It was seen that the news examined led the society to hate speech and unethical behaviors towards a certain segment and opinion rather than informing the public.In this article, we discussed the news in terms of media ethics by discussing the positive and negative aspects of internet journalism. Do Internet news sites respect media ethics? In the study we are looking for answers to questions such as how many times these values ​​have been broken.