Silahlı Çatışmalarda Sivillerin Korunması İçin Güvenli Bölgeler

Abstract

Suriye’de son gelişmeler ve uzun süredir çevre ülkelere ve özellikle Türkiye’ye devam eden kitlesel mülteci akınları, sivillerin Suriye ülkesinde korunması için güvenli bölgeler oluş- turulması fikrine yol açmıştır. Güvenli bölgelerin gelecek kullanımları planlanırken geçmiş örnekleri incelemek yararlı olacaktır. 1990 sonrası güvenli bölgeler uygulamalarında, Irak, Bosna ve Ruanda’da, güvenli bölgelerle sivillerin korunması sağlanmak istenirken birçok olumsuz sonuç ortaya çıkmıştır. Makalede bunun büyük ölçüde, uluslararası insancıl hukuk kuralları altında iki önemli koşulun, çatışmanın taraflarının rızası ve bölgenin askerden arın- dırılması, unsurlarının ihmali nedeniyle gerçekleştiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca güvenli bölgelerin, mültecilere karşı bir önlem olarak ve mülteci haklarını zayıflatacak şekilde uygu- lanmaması gerektiği, fakat bunun tüm uluslararası toplumca paylaşılması gereken bir sorum- luluk olduğu sonucuna varılmıştır.

Recent developments in Syria require the consideration of establishment of a safe area or a safety zone for protecting civilians within the borders of Syria. This question gained an additional value for the pressure of mass refugee influx from Syria to the neighboring countries, in particular to Turkey. It is beneficial to examine the past experiences of safety zones while planning for their future use. In 1990s, in Iraq, Bosnia and Ruanda, the safety zones that were aimed at protecting civilians brought about many undesired consequences. It is concluded in this article that these undesired consequences occured because the two essential requirements for safety zones, consent of the parties to an armed conflict and demilitarization of the area, were omitted. It is also concluded that safety zones should not impair the basic rules of refugee law and should not become an obstacle for the people who would enjoy a right to seek asylum.