Beylikdüzü ve Büyükçekmece arası kıyı alanlarının planlanması ve kullanımı

Abstract

Beylikdüzü ve Büyükçekmece ilçeleri İstanbul’un batısında Marmara Denizi’ne kıyısı olan yerleşim bölgeleridir. Beylikdüzü ve Büyükçekmece ilçeleri kıyıları (deniz ve göl) bu tez çalışmasında doğal ve beşeri açıdan incelenip mevcut plan ve kullanım özelliklerinin jeomorfoloji ve 3621 sayılı kıyı kanunu hükümlerine uygunluğu denetlenmiştir. İstanbul Beylikdüzü ve Büyükçekmece ilçeleri kıyıları dört bölüm altında incelenmiştir. İlk bölümde Beylikdüzü ve Büyükçekmece kıyılarının ve yakın çevresinin fiziki özellikleri detaylı olarak ele alınmıştır. İkinci bölümde beşeri özellikleri üçüncü bölümde kıyıların jeomorfolojik ve yasal açıdan kavramsal tanımlamaları, dünyada ülke bazında kıyı kullanım ve planlama örnekleri ve Beylikdüzü ve Büyükçekmece kıyılarının mevcut plan ve kullanım özellikleri ele alınıp değerlendirilmiştir. Son bölümde ise Beylikdüzü ve Büyükçekmece kıyılarındaki mevcut riskler ve yanlış kullanım özellikleri değerlendirilmiş, mekânsal planlama ve kullanıma yönelik öneriler geliştirilmiştir. Beylikdüzü ve Büyükçekmece kıyıları ve yakın çevresini kapsayan bölgeler için 5 m konumsal çözünürlüklü Sayısal Yükselti Modeli oluşturulup yükselti, eğim ve bakı analizleri gerçekleştirilmiştir. Kıyı morfolojisi ve morfolojik birimlerin oluşumunda bu analizlere ait veriler kullanılmıştır. 1989-2022 yılları arasını kapsayan meteorolojik veriler, Marmara Denizi’ne ait yayın ve rapor ve bildiriler değerlendirilerek kıyılardaki dalga yönleri ve dalga kinetiği belirlenmiştir. Uzaktan algılama yöntemleriyle kıyı çizgisinde 1970-2024 yılları arasındaki değişim belirlenmiştir. Değişimin alansal hesaplamaları yapılmış arazi çalışmalarıyla gözlemlenerek haritalanmıştır. Günümüz ve daha eski çevre düzeni planları incelenmiş Beylikdüzü ve Büyükçekmece kıyılarını kapsayan planlar yeniden haritalandırılarak analiz edilmiştir. Mevcut uygulama imar planları ile onaylı kıyı kenar çizgisi ve kıyılardaki yapılar vektörel veri formatında çakıştırılarak Beylikdüzü ve Büyükçekmece kıyılarının 3621 sayılı kıyı kanununa ve jeomorfoloji ilkelerine ne derecede uygun planlanıp kullanıldığı değerlendirilmiştir. Beylikdüzü ve Büyükçekmece kıyılarının jeolojik, jeomorfolojik, depremsellik, kütle hareketleri ve yasal açılardan doğru kullanılmadığı görülmüştür. Büyükçekmece Gölü kıyılarının kullanımındaki sorunların da içme suyunun güvenirliğini tehdit ettiği tespit edilmiştir.

Beylikdüzü and Büyükçekmece Districts are settlements on the west side of Istanbul, on the coast of the Sea of Marmara. In this thesis, the coasts (sea and lake) of Beylikdüzü and Büyükçekmece districts were examined in terms of natural and human aspects and the conformity of the existing plan and utilization characteristics with the provisions of geomorphology and coastal law numbered 3621 was checked. The coasts of Istanbul Beylikdüzü and Büyükçekmece districts are analyzed under four sections. In the first section, the physical characteristics of Beylikdüzü and Büyükçekmece coasts and their immediate surroundings are discussed in detail. In the second part, human characteristics, in the third part, geomorphological and legal conceptual definitions of coasts, examples of coastal use and planning on a country basis in the world, and the current planning and utilization characteristics of Beylikdüzü and Büyükçekmece coasts are discussed and evaluated. In the last section, existing risks and misuse characteristics of Beylikdüzü and Büyükçekmece coasts are evaluated and recommendations for spatial planning and utilization are developed. A Digital Elevation Model with a spatial resolution of 5 m was created for Beylikdüzü and Büyükçekmece coasts and their immediate surroundings, and elevation, slope and aspect analyses were performed. The data of these analyses were used in the formation of coastal morphology and morphological units. Meteorological data covering the period between 1989-2022, publications, reports and declarations on the Marmara Sea were evaluated and wave directions and wave kinetics on the coasts were determined. The change in the coastline between 1970-2024 was determined by remote sensing methods. Spatial calculations of the change were made, observed and mapped by field studies. Current and older environmental plans were examined and the plans covering Beylikdüzü and Büyükçekmece coasts were remapped and analyzed. By overlapping the existing zoning plans with the approved coastal edge line and coastal structures in vector data format, the extent to which Beylikdüzü and Büyükçekmece coasts are planned and used in accordance with the coastal law numbered 3621 and the principles of geomorphology has been evaluated. It has been observed that Beylikdüzü and Büyükçekmece coasts are not used properly in terms of geological, geomorphological, seismicity, mass movements and legal aspects. It has also been determined that the problems in the utilization of the shores of Büyükçekmece Lake threaten the safety of drinking water.