İbn Bîbî’nin el-Evâmiru’l-‘Alâʼiyye fî’l-Umûri’l-‘Alâ’iyye adlı eserinde kullanılan siyâsî-idarî-askerî ıstılâh ve unvanların tespit, tahlil ve değerlendirmesi

Abstract

Bir bilim, sanat, meslek, herhangi bir uzmanlık alanında özel ve belirli bir anlamı olan kavramları ifade eden sözcüklere Arapça ıstılâh denmektedir. Türkçede terim olarak karşılanan ıstılâh, belirli bir alanda hususî bir anlam içeren kelimelerdir ve bu kelimeler kullanıldığı yerde tek bir anlam içerip herkes tarafından ortak kabulle karşılanır. Unvan ise kişinin temsil ettiği makam, memuriyet ya da görevini ifade eden ad veya sıfatlara denilir. Istılâh ve unvanlar kişi, kurum, kuruluş veya oluşumların tanımlanmalarını, kendilerini ifade etmelerini sağlayan sözcüklerdir.Teşkilât tarihini oluşturan unsurların başında ıstılâh ve unvanların kullanımı gelmektedir. Bir devletin teşkilât yapısınının tam olarak anlaşılabilmesi, o devlet hakkında bilgi veren kaynaklarda geçen ıstılâh ve unvanların açıklanabilmeleriyle mümkündür. Teşkilât tarihi araştırmalarının en önemli sorunlarından biri tam olarak anlamı bilinmeyen, açıklaması yapılamayan ıstılâh ve unvanların varlığıdır. Bu çalışmada da İbn Bîbî el Muneccime olarak tanınan el-Huseyn b. Muhammed b. ‘Alî el-Câʽferî er-Rugadî tarafından kaleme alınan el-Evâmiru’l-‘Alâ’iyye fî’l-umûri’l-‘Alâ’iyye adını taşıyan eserin içerisinde yer alan siyâsî, idarî, askerî unvan ve ıstılâhlar tespit edilip tahlil ve değerlendirmesi yapılmış ve teşkilât tarihinin özellikle anlamı tam olarak bilinmeyen ıstılâh ve unvanlar sorununun çözümüne bir katkı sunulmaya gayret edilmiştir.Words expressing concepts that have a special and specific meaning in a science, art, profession, or any field of expertise are called term. Terms are words that have a special meaning in a certain field and these words contain a single meaning where they are used and are accepted by everyone. Title, on the other hand, is the name or adjective that expresses the office, civil service or duty that the person represents. Terms and titles are words that enable individuals, institutions, organizations or entities to be defined and to express themselves.At the beginning of the elements that make up the history of the organization is the use of terms and titles. A full understanding of the organizational structure of a state is possible by explaining the terms and titles in the sources giving information about that state. One of the most important problems of organizational history research is the existence of terms and titles whose meaning is unknown and cannot be explained. In this study, political, administrative, military titles and terms in the work el-Evâmiru’l-‘Alâ’iyye fî’l-umûri’l-‘Alâ’iyye written by el-Huseyn b. Muhammed b. ‘Alî el-Câʽferî er-Rugadî, who is known as Ibn Bîbî el Muneccime, were determined, analyzed and evaluated, and an effort was made to contribute to the solution of the problem of terms and titles, the meaning of which is not fully known in the history of the organization.