Doğu akdeniz enerji denkleminde Türkiye ve Yunanistan’ın enerji politikalarının benzerlikler ve farklılıklar yönünden karşılaştırılması (2000-2020)

Abstract

Enerji, uluslararası ilişkilerde devletlerin birbirleriyle olan ilişkilerini şekillendiren önemli unsurlardan biridir. Nüfus artışıyla birlikte devletlerin enerjiye duyduğu ihtiyaç da her alanda artış göstermektedir. Bu durum farklı bölgelerde devletleri enerji rezervleri keşfetmeye sevk etmiştir. Bu anlamda Doğu Akdeniz sahip olduğu jeopolitik ve jeostratejik konumu itibariyle uluslararası aktörlerin dikkatini çeken bir bölge olmuştur. Özellikle Doğu Akdeniz’de zengin hidrokarbon yataklarının keşfedilmesi ve kıyıdaş ülkelerin bölgede çıkar çatışmalarında bulunmaları beraberinde uluslararası arenada Doğu Akdeniz’in önemini de artırmıştır. Doğu Akdeniz’e kıyıdaş olan ve olmayan birçok bölgesel ve küresel aktör bölgede enerji rekabetinde bulunmaktadır. Bu rekabet alanı politik ve ekonomik bir çıkar çatışması olmanın yanında aynı zamanda uluslararası hukukun da alanı dâhilinde küresel olarak cereyan etmektedir. Deniz hukuku kapsamında kıyıdaş ülkeler arası Münhasır Ekonomik Bölge ve Kıta Sahanlığı alanları dikkate alınarak bu enerji kaynaklarının paylaşımı söz konusu olmaktadır. Bu çerçevede Doğu Akdeniz ülkeleri olarak Türkiye ve Yunanistan ise birbirlerinden farklı ittifak grupları ile Münhasır Ekonomik Bölge Antlaşmaları imzalayarak bölgede kendi çıkarlarına uygun biçimde enerji politikalarını yürütürler. Bu durum iki ülke arasında birçok konuda diplomatik çekişmelere de neden olmaktadır. Bu çekişme alanlarının temelinde: Münhasır Ekonomik Bölge tartışmaları, Enerji bağımlılıklarını en aza indirgeme isteği, Enerji arz güvenliği sorununu ortadan kaldırma girişimleri, bölgesel anlamda ittifak gruplarına dâhil olarak güçlü bir politika izleme amacı ve Doğu Akdeniz’in jeopolitik açıdan merkezi sayılacak öneme sahip Kıbrıs Adası üzerindeki çekişmeler gibi belirli dinamikler yer almaktadır. Bu çalışmanın amacı; Doğu Akdeniz’deki enerji rekabetinin oluşumunu ve gelişimini bölgesel ve küresel anlamda ele alarak, Uluslararası Deniz Hukuku çerçevesinde Türkiye ve Yunanistan’ın Doğu Akdeniz’de yürüttükleri enerji politikalarını benzerlikleri ve farklılıkları yönünden inceleyerek, uluslararası politik ekonomi çerçevesinden karşılaştırmaktır.

Energy is one of the important elements that shape the relations of states with each other in international relations. The energy need of states increases in every field with the increase in population. This situation has prompted states in different regions to explore energy reserves. In this sense, the Eastern Mediterranean has become a region that attracts the attention of international actors due to its geopolitical and geostrategic position. In particular, the discovery of rich hydrocarbon deposits in the Eastern Mediterranean and the conflict of interests of riparian countries in the region increased the importance of the Eastern Mediterranean in the international arena. Many regional and global actors, riparian and non-riparian in the Eastern Mediterranean, compete for energy in the region. This area of competition is not only a political and economic conflict of interest, but also occurs globally within the scope of international law. Within the scope of maritime law, these energy resources are shared by considering the Exclusive Economic Zone and Continental Shelf areas between riparian countries. In this context, the Eastern Mediterranean countries as Turkey and Greece Exclusive alliances with different groups from one another in the region by signing the Treaty of Economic Zones carry out their energy policies in accordance with their own interests. This situation causes diplomatic disputes between the two countries on many issues. On the basis of these areas of contention: Exclusive Economic Zone discussions, desire to minimize energy dependencies, efforts to eliminate the energy supply security problem, the aim of pursuing a strong policy by being included in the regional alliance groups, and the geopolitical center of the Eastern Mediterranean. There are certain dynamics such as conflicts. The aim of this study is that the formation of energy to compete in the Eastern Mediterranean and development by addressing in terms of regional and global International Maritime Law in the framework of Greece and Turkey by examining the direction of their energy policies in the Eastern Mediterranean similarities and differences, to compare the international political economy framework.