Türkiye'deki tarımsal emtialarda türev ürünlerin derinleşme olgusu

Abstract

Türev piyasalar istikrar sağlayarak piyasaları düzenlediği gibi karlılığı da artırabilir. Bu özellikleri nedeniyle çiftçiler için değerli bir araç olma özelliğine sahiptir. Bununla birlikte Türkiye’de türev ürünlerin çiftçiler arasında hangi oranda kullanıldığı, bu ürünleri kullanma veya kullanmama nedenlerinin neler olduğu yeterince araĢtırılmamıĢtır. Bu çalıĢmada Türkiye’de tarımsal emtialarda türev ürünleri kullanma düzeyini ve türev ürünlerin kullanımını etkileyen faktörleri incelemek amaçlanmıştır. Bu araĢtırmayı gerçekleĢtirmek için nicel araĢtırma yöntemleri ve tarama modeli kullanılmıĢtır. Türkiye’nin farklı bölgelerinde çiftçilik yapmakta olan 332 kiĢiden anket tekniğiyle veriler toplanmıĢtır. Veriler SPSS zerinde analiz edilmiĢtir. Çiftçilerin tamamına yakınının daha önce finansal piyasalarda yatırım amaçlı iĢlemler yaptıkları sonucuna ulaĢılmıĢtır. Çiftçilerin öncelikli olarak tercih ettikleri yatırım aracının altın olduğu saptanmıĢtır. Türev ürünlerin üçüncü sıradaki yatırım aracı olduğu bulunmuĢtur. Çiftçilerin yatırım için tercih ettikleri araçları tercih etmelerindeki öncelikli nedenlerin getiri oranı, sermayeyi koruma isteği ve risk düzeyinin düşük olması olduğu ortaya çıkartılmıĢtır. Çiftçilerden türev ürün kullananların oranının yaklaĢık %12 olduğu sonucuna ulaĢılmıĢtır. Çiftçilerin türev ürünleri kullanmamalarının öncelikli nedenlerinin daha önce türev ürünleri duymamıĢ olmaları, nasıl kullanacaklarını bilmemeleri ve türev ürünleri riskli bulmaları olduğu saptanmıĢtır. Türev ürün kullanma durumunun yaĢa göre değiĢmediği, ancak kadınların erkeklerden, bekarların evlilerden ve okuryazar olanların lise ve yüksekokul mezunlarından daha yüksek düzeyde türev ürün kullandıkları sonucuna ulaĢılmıĢtır.

Derivative markets can regulate markets by providing stability and also increase profitability. Due to these features, it is a valuable tool for farmers. However, the extent to which derivative products are used among farmers in Turkey and the reasons for using or not using these products have not been adequately investigated. This study aims to examine the level of use of derivative products in agricultural commodities in Turkey and the factors affecting the use of derivative products. Quantitative research methods and scanning model were used to conduct this research. Therefore, the data were collected using the survey technique from 332 people farming in different regions of Turkey and analyzed on the SPSS programme. It was concluded that almost all of the farmers had previously made transactions for investment purposes in financial markets. It has been determined that the primary investment instrument preferred by farmers is gold. Furthermore, it has been found that derivative products are the third-ranked investment tool. The research reveals that the primary reasons why farmers choose their investment instruments are the rate of return, the desire to protect capital and the low level of risk. The rate of farmers using derivative products was approximately 12% and It has been determined that the primary reasons why farmers do not use derivative products are that they have not heard of derivative products before, they do not know how to use them and they find derivative products risky. It has been concluded that the use of derivative products does not vary according to age, but women use derivative products at a higher level than men, single people than married people, and literate people than high school and college graduates.