Örgütsel adalet algısının örgütsel vatandaşlık davranışına etkisi ve bir araştırma

Abstract

Bu tez çalışmasının amacı çalışanların örgütsel adalete ilişkin algılamalarının örgütsel vatandaşlık davranışının oluşumundaki rolünü araştırmaktır. Araştırmanın kapsamında Türkiye’nin öncü kamu bankalarından bir tanesinin İstanbul 1. bölge başkanlığına bağlı 58 şubede çalışan toplam 500 banka çalışanının örgütsel adalet algılarını ve vatandaşlık davranışlarını ölçmek için iki ayrı anket çalışması uygulanmıştır. Vatandaşlık davranışı ölçeği departman yöneticilerine uygulanmış ve her yöneticinin astını değerlendirmesi sağlanmıştır. Örgütsel adalet ile ilgili ifadelerin yer aldığı ikinci anket ise çalışanlara uygulanmıştır. Çalışma kapsamında örgütsel adalet ve örgütsel vatandaşlık boyutları arasında yapılan korelasyon analizleri sonucunda örgütsel vatandaşlık boyutlarından özgecilik, nezaket ve vicdanlılık boyutlarının etkileşim adaleti algısıyla ilişkili olduğu anlaşılmıştır. Özgecilik ve vicdanlılık boyutlarıyla prosedür adaleti arasında anlamlı bir ilişki olduğu ortaya çıkmıştır. Benzer şekilde özgecilik, vicdanlılık ve sivil erdem boyutlarıyla dağıtım adaleti arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında örgütsel vatandaşlık davranışının adalet algılamalarından etkilenip etkilenmediğini araştırmak için regresyon analizi yapılmıştır. Buna göre etkileşim adaleti algısı çalışanlar arasındaki iyi ilişkilerin oluşmasında etkilidir. Çalışanların prosedür adaleti ve dağıtım adaleti algıları vicdanlılık boyutunu etkilemektedir. Yani çalışanlar işyerindeki kaynakların dağılımının adil olduğunu, iş yerindeki uygulamaları, kazanımları belirlemede kullanılan yöntem ve araçların adil olduğunu düşündüğünde işleriyle ilgili yükümlülüklere ek olarak bazı davranışlar gösterir. Örneğin çalışan iş yerinde düzenli çalışır, dinlenme molalarını uzatmaz, toplantılara zamanında katılır.