Türkistan'dan Orta Asya'ya : Sovyet döneminde kimlik politikası

Abstract

Sovyet devrimiyle ilgili yapılan araştırmalar genellikle devrimin sosyalist ideolojisi üzerinde yoğunlaşmıştır. Ancak Rusya’nın çok uluslu yapısı nedeniyle ulusal sorun sosyalist devrimin başarılı olması için aşılması gereken önemli bir sorun olarak kabul edilmişti. Marksizm’in yeteri kadar üzerinde durmadığı ulusal sorun bu nedenle Bolşeviklerin devrimci düşüncelerinin önemli bir sorunsalı haline dönüşmüştür. Ulusal sorun bu yönüyle Lenin idealizminin önemli bir iddiasını temsil etmiş ve bu kapsamda yazılan onlarca makale ile önemli bir kavramsal çerçeve de oluşmuştur. Devrim sonrasında ise Bolşevikler Rusya içindeki tüm ulusları devrimin idealist görüşleri doğrultusunda harekete geçirmek ve yönlendirmek sorunuyla yüzleşmek zorunda kalmışlardır. Tüm devrimlerde olduğu gibi Bolşevikler de siyasi devrimin gerçekleşmesinden sonra bunu sosyal olarak hayatın içine aktarmak ve toplumsal olarak inşa etme ihtiyacı duymuşlardır. Çalışma özellikle Türkistan bölgesindeki Türk halklarıyla ilgili rejimin yaşadığı idealizm-siyaset veya teori-uygulama gerilimine odaklanmak suretiyle Orta Asya’nın bugünkü siyasi haritasının ve kimlik kompozisyonunun hangi aşamalardan geçerek inşa edildiğini ortaya koymaya çalışmaktadır.

Research on the Soviet revolution has generally focused on the socialist ideology of the revolution. However, due to the multinational structure of Russia, the national question was considered an important problem that had to be overcome for the socialist revolution to be successful. For this reason, the national problem, which Marxism did not focus on sufficiently, became an important problematic of the revolutionary thoughts of the Bolsheviks. In this respect, the national problem represented an important claim of Lenin's idealism and created an important conceptual framework with dozens of articles written in this context. After the revolution, the Bolsheviks had to face the problem of mobilizing and directing all nations within Russia in line with the idealist views of the revolution. As in all revolutions, the Bolsheviks felt the need to socially transfer this into life and construct it socially after the political revolution took place. The study tries to reveal the stages through which the current political map and identity composition of Central Asia was construct, especially by focusing on the idealism-politics or theory-practice tension experienced by the regime regarding the Turkish people in the Turkestan region.