Sağlık iletişiminde web 2.0 ve çevrimiçi sosyal destek : Facebook'ta kullanımlar doyumlar yaklaşımı bağlamında kanser hastaları grubu üzerine bir araştırma

Abstract

21. yy. ile birlikte yeni çağın fenomeni sosyal ağ siteleri her geçen gün bireylerin sağlık amacı ile kullandığı web siteleri haline gelmiştir. Çevrimiçi sosyal ağ siteleri bireylerin sanal ortamlarda sağlıkla ilgili enformasyonu aramasına, bulmasına ve bunun yanında aynı amaç altında çevrimiçi ortamda bulunan akranları ile sosyal destek alışverişi yapmasına olanak sağlamaktadır. Bu sadece hastalar için değil, hasta yakınları ve sağlık personeli arasında ki enformasyon değiş tokuşu içinde geçerlidir. Çevrimiçi ortamda hastaların kendi akranlarından aldığı sosyal destek, son zamanlarda iletişim araştırmalarının da konusu haline gelmektedir. Özellikle kanser hastalığı gibi rutin yaşamına sağlığı ile ilgili ara vermek zorunda kalınan hastalıklarda, hastaların rahat iletişim kurduğu çevrimiçi sosyal destek gruplarına yöneldiği görülmektedir. Bu bakımdan bu çalışmada, sağlık iletişimi bağlamında hastaların çevrimiçi ortamları sosyal destek amacıyla nasıl kullandığı araştırılmaya çalışılmıştır. Bu araştırma için sosyal destek literatürü ve sağlık iletişimi literatürü detaylıca incelenmiş, önerilen bir araştırma modeli oluşturulmuş ve araştırmanın analizi Kullanımlar Doyumlar yaklaşımı ile değerlendirilmiştir. Kullanımlar Doyumlar yaklaşımının daha önce Türkiye’de Facebook çevrimiçi sosyal destek gruplarında hastaların (aradığı doyumları) ölçmede kullanılmamış olması ve kanser hastalığına dair Facebook’ta ne tür doyum aradığına dair bir çalışma olması araştırmanın önemini ve farklılığını ortaya koymaktadır. Araştırma bulgularına göre, çevrimiçi sosyal destek grubunda aranan doyumların kanser hastalarının demografik özelliklerine göre değişkenlik gösterdiğini, kanser hastalarının çevrimiçi sosyal destek gruplarında pasif izleyici olarak katılımda bulunduğunu, öncelikle duygu desteği sonra bilgi desteği ve manevi destek aradığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu araştırma ile sağlıkla ilgili etkileşim yaratan sosyal ağları daha iyi anlamak ve kullanıcı isteklerine / özelliklerine göre daha iyi çevrimiçi destek grupları yaratabilmek konusunda literatüre katkı sağlamak amaçlanmıştır. Böylece çevrimiçi ortamlarda sağlık iletişiminin farkındalık ve davranış değişikliği yaratması için geliştirebileceği stratejilere daha derin bir iç görü sunulabilecektirWith the advent of the 21st century, the social networking sites—the phenomenon of the new age—have become the websites which individuals use for health purposes more and more each day. Online social networking sites allow individuals to search and find health-related information in virtual environments, as well as to exchange social support with their online peers for the same purpose. This applies not only to patients, but also to information exchange between patients' relatives and healthcare personnel. The social support that patients receive from their peers in the online environment has recently become the subject of communication research. Patients who have to take a break from their routine life for the sake of their health, especially due to diseases such as cancer, are turning towards the online social support groups through which they can communicate easily. In this respect, the aim of this study is to investigate how patients use online environments for social support in the context of health communication. For this research, social support literature and health communication literature were examined in detail, a proposed research model was created, and the analysis of the research was evaluated with the Uses and Gratifications approach. The fact that the Uses and Gratifications approach had not been used before to measure the gratification sought by patients in Facebook online social support groups in Turkey reveals the importance and distinction of this research. The research findings show that the gratification sought in the online social support groups varies according to the demographic characteristics of cancer patients, that cancer patients participate in online social support groups as a passive audience, and that they first seek emotional support, then information support and moral support. This research aims to make an important contribution to the literature in order to better understand social networks that create health-related interactions and to create better online support groups according to user requests/ characteristics. Thus, it would be possible to offer a deeper insight into the strategies that can be developed by health communication in order to create awareness and behavior change in online environments.