1982 ANAYASASI'NA GÖRE TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİN OLAĞANÜSTÜ HAL REJİMİ: ESKİ KAVRAMLARA YENİDEN BAKMAK

Abstract

Bu makalede 1982 Anayasası'nın olağanüstü hal dönemleri için öngördüğü temel hak ve özgürlükler rejimi üzerinde durulmuştur. Konuyla ilgili önceki çalışmalardan farklı olarak üç temel nokta ön plana çıkartılmıştır. Birinci olarak; İHAS metnindeki yükümlülük azaltma kelimesinin Türkçede askıya alma kelimesi ile karıştırıldığı tespit edilmiştir. İkinci olarak; Alman Anayasası'ndaki "temel hakların yitirilmesi" kurumunun anlamı, bu kurumun Alman hukukundaki geçici anlamı ve Türkiye'de kurucu meclisin bu kuruma bilerek yer vermediği anlatılmıştır. Buna karşın, AYM'nin 2016 yılında, kendi üyeleriyle ilgili kararında, OHAL tedbirleri için "kalıcı" belirlemesi yapmasının, "temel hak kaybı" kurumunun kabul edilmesi anlamına gelip gelmediği sorgulanmıştır. Üçüncü olarak; Anayasa'nın 15'nci maddesinin 2'nci fıkrasında sayılan çekirdek haklar dışında, Anayasa'nın diğer maddelerinden ve uluslararası hukuktan (BM ve İHAS metinleri, genel yorumlar ve içtihatlardan) çıkartılabilecek çekirdek hakların neler olabileceği sorgulanmış ve çekirdek haklar kataloğu güncellenmiştir.

The aim of this paper is the re-examine the the system of fundamental rights of the 1982 Constitution in state of emergency in the context of comparative constitutional law and human rights law. Unlike previous researches on this matter in Turkish, three basic points were emphasized: Firstly, the paper questions the difference of the terms of "derogation" and "suspension" in Turkish, which are generally confused in Turkish literature. Secondly, the paper questions weather the institution of "forfeiture of fundamental rights" originating from the German Constitution is in existence in Turkey after the last judgement of the Turkish Constitutional Court to remove its members from profession, based on the decree law. Thirdly, the paper questions if it possible to derive other hard core (noyau dur) fundamental right from international human rights (conventions, general comments, jurisprudence etc.) and other articles besides Article 15 of the Constitution.