Türkiye’de sendikaların tarihsel gelişimi

Abstract

Sendikaların tarihsel gelişimi incelendiğinde; sendikal hareketin gelişiminin dönemin ve bulunduğu ülkenin ekonomik, toplumsal ve siyasal koşullarından bağımsız şekillenmediği görülmektedir. Sendikal hareketin gelişimi, dünyada olduğu gibi, Türkiye'de de farklı seyir izlemiştir. Dünyada özellikle 1970'lerin sonundan itibaren, dünya ekonomisinde yaşanan dönüşümler ve sermayenin karını artırmak için ulusal sınırları aşma ihtiyacı, küreselleşme olgusunu, enformasyon ve iletişim teknolojileri alanındaki gelişmeleri doğurmuştur. Küreselleşme olgusu ülke düzeyinde rekabet etmekte olan sanayi kuruluşlarını, küresel rekabete zorlamıştır. Rekabetin arttığı ve sermayenin küreselleştiği bu dönemde serbest ekonomik ilkelerin dünyada yaygınlaşması, emeği koruyan düzenlemelerin yerini işletmeleri koruyan düzenlemelerin alması, esnek çalışma biçimlerinin geliştirilmesi ve bireyin öne çıkması sendikal hareketi olumsuz biçimde etkilemiştir. 1970'li yılların sonundan bugüne giderek yoğunlaşmakta olduğunu gördüğümüz bu süreç, Türkiye'de de işlemekte ve sendikalar güç kaybetmeye devam etmektedir. Türkiye'de sendikalar özellikle son yıllarda ekonomik ve toplumsal sorunlardan, hükümetlerin izlediği ekonomik politikalardan yakınmakta, fakat bu sorunların çözümüne yönelik eylemlerde bulunmamakta ve toplumsal muhalefeti örgütleyememektedir. Toplumsal baskı unsuru olma özelliklerini ve dolayısıyla etkinliklerini yitiren sendikalar, işyeri ile sınırlı ücret sendikacılığı içinde sıkışmaktadır. Sendikalar, işçi sınıfını temsil eden örgütler haline gelmek ve sorunlarını aşmak için, sınıf sendikacılığı anlayışını benimsemeli, eylemlerini işçi sınıfının ekonomik kazanımları ile sınırlandırmamalıdır. İşçi sınıfının ekonomik ve sosyal sorunlarının yanı sıra, toplumsal sorunların çözümü için de alternatif ekonomik politikalar üretmeli, toplumsal baskı unsuru olma özelliklerini yeniden elde etmelidir. Looking at the historical evolutions of the unions, it is viewed that evolution of unionist movements have never been formed independent of the economical, social and political circumstances of residing country and the time. The evolution of unionist movement -as in the world, also followed different tracks at different times in Turkey. Since the late 1970s, the changes in the world economy and the need of exceeding national borders to increase the profit of capital paved the way for the phenomenon of globalization, and the development in information and communication technologies. Globalization led industrial corporations competing at the national level to the worldwide competition. In this period of increasing competition and globalizing capital, spreading of free economical principles in the world, labor protecting regulations superseding corporation protecting regulations, improvement of flexible work forms, and manifesting the individual negatively affected the unionist movement. Starting from late 1970s, this process has been gradually intensifying and taking its place in Turkey, and the unions have been loosing power. Especially lately, the unions in Turkey have been complaining about economical and social problems and government's economical policies, but they take no action directed to the solution of the problems and they can't organize the opposition. Since unions lost their being social constraints and therefore lost their effectiveness, they are stuck in the limited pay unionism with their work place. To become organizations which represent all the labor classes and to resolve their problems, unions should embrace class unionism understanding seriously and should not limit their actions to the financial gains of labor class. They should raise alternative policies to resolve the social, communal and economical problems of labor class and they should become social constraints again