Şeyh Eşref bin Ahmed’in İbret-name adlı mesnevisi: (edisyon kritik - inceleme - metin)

Abstract

Şeyh Eşref b. Ahmed'in İbret-nâme adlı eseri, nasihat-nâme tarzında yazılmış bir mesnevîdir.Eser, 155 varaklık bir yazmada altı adet mesnevî ve tercî tarzında yazılmış bir münâcâtla birlikte yer almaktadır.İbret-nâme yazmanın 136-198. varakları arasında bulunmaktadır.Yazmadaki üçüncü mesnevîdir.Şairin ismine mevcut biyografik eserlerde ve edebiyat tarihlerinde rastlanamamıştır. İbret-nâme adlı mesnevînin içinde bulunduğu yazma mecmua M. Fuat Köprülü'den Yapı Kredi Bankası'na intikal eden yazmalar arasındadır.(Demirbaş no:133), (107) numarada kayıtlıdır.Mesnevînin metni Nasuh b. Ahmed tarafından 856/ 1452'de Edirne'de istinsah edilen bu nüshaya göre tesis edilmiştir. İbret-nâme 885 beyitten oluşmaktadır. Fâ i lâ tün fâ ilâ tün fâ i lün vezniyle nazmedilmiştir.Mesnevî dinî-ahlâkî öğütler içermektedir. Eşref b. Ahmed İbret-nâme'de okuyucuya doğrudan öğüt verirken, sözlerini ayet ve hadislerle desteklemiştir.Mesnevî genel ahlak kuralları ile ilgili öğütlerin yanı sıra beşerî münasebetlere dair de öğütler içermektedir.Öğütlerin büyük bir kısmı dünya hayatının geçiciliğine, bu dünyada ahiret hayatı için hazırlık yapmanın önemine işaret etmektedir.Allah'ın yüceliği, dünya ömrünün kısalığı gibi hususlar vurgulanırken, vücut azalarının önemi için de geniş bir bölüm ayrılmıştır.Bu bölümde göz, kulak, dil,el,ayak gibi azalar çeşitli yönleri anlatılmış, bunlardan ibret alınması istenmiştir. Şöhret, şehvet, hırs ve tamahın insan için zararlı olduğu; hikmet ve ibretin insana kazandırdığı mertebeler, dünyada iyi ad bırakmanın önemi, gaflete düşmeme, hizmette bulunma, son durağın kabir olduğunu unutmama gibi öğütler ayet ve hadisler telmih yapılarak verilmiştir. Cömert olmanın önemi, borçluya sabırlı davranma, israf etmeme, kanaatkâr olma, doğru sözlü olma, aceleci davranmama, zanda bulunmama, iyi niyetli olma gibi beşerî münasebetlere dair hasletler öğütlenmiştir.

Ibret-name of Sheikh b. Ahmed is a mesnevi written in the form of nasihat-name. This work takes place in a collection of writing with 155 leaf, consisting six mesnevi and a munacat written in the form of terci. Ibretname takes place between the leaf 136-198. This work is the third mesnevi in the manuscript. The name of the author could not be found in the present biographic works and literary history. Ibret-name is among the manuscripts that was inherited to Yapi Kredi Bank by Fuad Köprülü. It is recorded by the inventory number 133, 107. Text of the mesnevi was based on the one copied by Nasuh b. Ahmed in 856/ 1452, Edirne. Ibret-name consists of 885 verses. It was written in verses with the meter of Fa i la tün fa i la tün fa i lün. Mesnevi consists of religious and moral advises. In Ibret-name, while giving advices to the reader directly, Esref b. Ahmed reinforces his words by verses and hadiths. Beside the general moral norms and related advices, Mesnevi also includes advices regarding human relations. Some of the advices refers the temporality of the earthly life and the importance of being in preparation in this life for life to come. While such aspects like the exaltation of Allah, the brevity of the eartly life, a broad chapter was also allocated for the importance of the body organs. In this chapter such organs like eye, ear, tongue, hand and foot were explicated with various aspects and asked for taking warning. Such advices, like that sexual desire, desire, passion and greed is harmful;the ranks that wisdom and warning brought in to people, the importance of a good impression, not to act heedlessly, to service, not to forget that the grave is the final stand were given by alluding to verses and hadiths. Virtues regarding human relations like the importance of generosity, being patient to the debtor, not to squander, to be contended, to be honest, not to behave impatient, not to conjecture and and to be paid with good intentions were adviced. ÖZGEÇMİŞ 1979 İstanbul doğumluyum.İlk ve orta öğrenimimi İstanbul'da tamamladım.1990'da ilkokuldan, 1996 yılında liseden mezun oldum.Aynı yıl Trakya Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünü kazandım.2000 yılında bu bölümden mezun oldum.2000-2001 öğretim yılında Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü'nde Eski Türk Edebiyatı bilim dalında yüksek lisansa başladım.Tez konusu olarak değerli hocam Orhan Bilgin'in teşvik ve tavsiyesiyle Şeyh Eşref b. Ahmed'in İbret-nâme isimli mesnevîsi üzerine inceleme metin çalışması yaptım.