60’lar Türk Sineması’nda Orhan Kemal senaryolarında “zenginlik” teması

Abstract

60’LAR TÜRK SİNEMASI’NDA ORHAN KEMAL SENARYOLARINDA “ZENGİNLİK” TEMASI Bu çalışmanın amacı, 60’larda Orhan Kemal eserlerinden sinemaya uyarlanan filmlerdeki, “zenginlik” temalarını ve “zengin” temsilini sınıfsal perspektifle analiz etmektir. Kemal’in 60’larda sinemaya aktarılan romanları, 50’lerde yazılmıştır. Çalışma kapsamında ele alınacak eserlerin hangi toplumsal atmosferde üretildiğini göz önünde bulundurmak amacıyla, orjinal eserlerin yazıldığı 50’li ve senaryolaştırıldığı 60’lı yıllar Türkiye’si, sosyolojik bakış açısıyla incelenmiştir. Kemal, toplumcu gerçekçi bir yazar olduğundan toplumcu gerçekçilik akımı ve Türkiye’deki yansımaları da ele alınmıştır. Dönemin Türk sineması ortamı incelenmiş, “Yeşilçam dönemi” olarak da adlandırılan bu yıllarda, popüler yaklaşım ve anlatı yapısı ele alınmıştır. Bu dönemde; bazı Orhan Kemal senaryolarının da içinde sayıldığı, Türk sinemasında toplumcu gerçekçilik çabaları, çalışma kapsamında ele alınmıştır. Ayrıca 60’larda görülen, “ulusal sinema” ve “milli sinema” akımlarına da değinilmiştir. Çalışma kapsamında Orhan Kemal’in yaşamı, edebi duruşu, sınıfsal bakış açısı, eserleri ve sinemayla ilişkisi, detaylı bir biçimde incelenmiştir. Kemal’in romanlarından uyarlanan filmler, ekonomik perspektifle analiz edilmiş, eserlerdeki sınıf kavramına ve zenginlik temalarına özel olarak eğilinmiştir. Eserler 50’lerde yazılıp 60’larda sinemaya aktarıldığından, dönem içinde değişen sosyo- ekonomik koşulların, orijinal eser ve uyarlaması arasında yol açtığı farklar irdelenmiştir. Kemal’in, yazınında zenginlik kavramına nasıl yaklaşıldığı ele alınmış; edebi eserlerindeki zenginlik temalarıyla, uyarlandıkları senaryolardaki izdüşümlerinin örtüşüp örtüşmediği irdelenmiştir. Bu eserler, yazılı anlatıdan görsel anlatıya aktarılırken aynı zamanda eleştirel üst kültürden, popüler kültüre de geçiş yapmıştır. Bu noktadan hareketle, Kemal’in edebiyatında toplumcu gerçekçi bakış açısıyla yansıtılan zenginlik temaları ve sınıf kavramının, zaman zaman toplumcu gerçekçilik akımının etkileri görülse de Yeşilçam anlatı yapısını oluşturan teknik ekiple çekilmiş filmlere aktarılırken geçirdiği değişimler mercek altına alınmıştır. Orhan Kemal, Türk Sineması, toplumcu gerçekçilik akımı, 50’li yıllar Türkiye’si, 60’lı yıllar Türkiye’si, uyarlama, zenginlik temasıTHE WEALTHINESS THEME IN ORHAN KEMAL'S SCRIPTS IN 60'S TURKISH CINEMA The main purpose of this study is analysing wealthiness theme and representation of rich people in motion pictures which were adapted from Orhan Kemal’s works in 60s by the perspective of classism. Kemal’s novels were published in the 1960s, have essentially written in 50s. Within the scope, considering importance of social atmosphere of Turkey in between 1950-60 when Kemal’s discussed works and motions were written and also filmed, a sociological analyse of the period is appended additionally. While examining Turkish Cinema in mentioned years, named as “Yeşilçam Period”, both popular approaches and verbal structure are explicated. In addition to analysing socialist-realistic actions in Turkey within this period including Kemal’s works, the top trends in 60s called “Ulusal Sinema” and “Milli Sinema” are discussed. As a part of the study; several topics related to Kemal, such as his biography, literary position, classism perspective, works and also association with cinema are probed. His adapted novels for the screen are analysed by economic perspective . Definition of classism and wealthiness which intentionally mentioned in his works are addressed particularly. Due to diversity of socio-economic conditions between creation and adaptation steps of Kemal’s works, some contrasts between original work and the adapted picture raised are evidenced . Besides looking over Kemal’s approach to wealthiness in his novels, overlapping whether the literal approach and the projection in adaptation is examined. While the works are adapting, they are also converted from critical top-culture to popular. Thus, the alteration of adaptations under Yeşilçam Period’s conditions is spotlighted. Key words: Orhan Kemal, Turkish Cinema, socialist-realistic perspective, Turkey in 50s, Turkey in 60s, adaptation, wealthiness theme