Kalkandelen Bektâşî tekkesi hazîresi

Abstract

Bu çalışmada Makedonya/ Kalkandelen’de Sersem Ali Baba/ Harabâtî Baba adlarıyla bilinen Bektâşî Tekkesi’nin hazîresinde yer alan Osmanlı Dönemine ait Bektâşî mezar ve mezar taşları belgelenerek sanat tarihi yönüyle değerlendirilmiştir. Mezarların bugünkü yerleşim düzenini gösteren vaziyet planları çizilmiş, fotoğraflanarak yazıları günümüz Türkçesine aktarılmış, mezar, mezar taşı, başlık tipleri, bezeme özellikleri ele alınmış, Osmanlı dönemi Bektâşî mezar taşları içerisindeki yerleri belirlenmeye çalışılmıştır. Hazîrede toplam 71 mezar bulunmaktadır. 65’i erkek, 6’sı kadın mezarıdır. Mezar taşları 18,19 ve 20. yüzyıllara aittir. Mezar taşlarının tamamına yakını Bektâşî dergâhında görev ve hizmetlerde bulunmuş kişilere aittir. Bektâşîliğe gönül vermiş, dönemin şehir idarecisi Recep Paşa ve yakınlarının mezarları da bulunmaktadır. Bu çalışmada mezar taşlarının biçim, bezeme ve özellikleriyle Osmanlı dönemi içerisindeki yerinin belirlenmesi yanı sıra, özgün belge olma nitelikleri bakımından mezar taşlarındaki kitâbelerin yayınlanması yoluyla Bektâşîlik konusunda çalışacaklara katkıda bulunulması amaçlanmıştır. Sersem Ali Baba Tekkesi, Harabâtî Baba Tekkesi, Bektâşî Mezar Taşları-Makedonya, Kalkandelen, Bektâşî Tekkesi

This study analyzes Bektâşî grave and gravestones in Macedonia/ Kalkandelen known with the name Ali Baba/ Harabâtî Baba existing in Bektâşî Lodge belonging to Osmanlı period. The analysis is made from the viewpoint of art history. This study tries to identify the place of these elements in the Turkish gravestones by drawing the site plan indicating the current situation, by producing photographic documentation and by discussing the gravestone typologies and their ornamental features. Totally there are 71 graves in the lodge. 65 of them belong to men and 6 of them belong to women. Gravestones date back to 18th, 19th, and 20th centuries. Almost all of the gravestones belong to the people who served in Bektâşî dervish lodge. Graves of Recep Paşa who set his heart on Bektashism and was the town governor of the period and his relatives also exist there. This study aims to determine the place of the above mentioned gravestones within the Ottoman Period gravestones with respect to form and ornamentation. Another objective is to contribute to the research on the Bektashi sects by unfolding the gravestone inscriptions as unique documents. Sersem Ali Baba Lodge, Harabâtî Baba Lodge, Bektâşî gravestones/ Macedonia, Kalkandelen, Bektâşî Lodge