Okul beslenme çalışmaları

Abstract

Beslenme; çocuklarının büyüme ve gelişmelerini sağlamak ve kronik hastalıkların oluşumunu önlemek açısından önemlidir. ‘Okuldayız: Üsküdar Projesi’ beslenme faaliyetlerinde çocukların beslenme durumlarının ve beslenme bilgi düzeylerinin saptanması ile beslenmelerini iyileştirmeye yönelik faaliyetlerin yürütülmesi amaçlanmıştır. 2019-2020 Eğitim ve Öğretim döneminde Marmara Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü tarafından yüz yüze yürütülen beslenme faaliyetlerinde üç öğretim üyesi, 2 araştırma görevlisi, 1 yüksek lisans ve 8 lisans öğrencisi görev almış olup, çocukların antropometrik ölçümleri yapılmış, sosyodemografik özelliklerini, fiziksel aktivitelerini, beslenme alışkanlıklarını, beslenme bilgi düzeylerini ve besin tüketimlerini değerlendirmek için anket uygulanmıştır. Okulda çocuklara besin güvenliği, yeterli ve dengeli beslenme ve besin gruplarına ilişkin her konuya yönelik beslenme eğitimi ve etkinlik düzenlenmiştir. 2020-2021 Eğitim ve Öğretim döneminde üç öğretim üyesi, 2 araştırma görevlisi ve 14 lisans öğrencisi görev almıştır. COVİD-19 döneminde online olarak beslenme durumlarına ilişkin anket uygulanmış, pandemi döneminde beslenme, etiket okuma ve kahvaltının önemine ilişkin eğitimler verilmiş, kahvaltının önemine dikkat çekmek için resim yarışması düzenlenmiş, bireysel beslenme danışmanlıkları yapılmıştır. Ailelere bireysel beslenme danışmanlıklarının yanı sıra beslenme seminerleri verilmiştir. 2019-2020 verilerine göre; çocukların %92,6’sının yaşa göre boyunun normal olduğu, yaşa göre beden kütle indeksinin %59,6 çocukta normal iken, %37,2’sinin hafif kilolu/obez olduğu saptanmıştır. Açıkta satılan ürünleri satın almanın yüksek (%83,0) ve sınıf düzeyi arttıkça satın almanın arttığı (p<0,001), kahvaltı öğününü atlamanın (%66,0) yaygın olduğu belirlenmiştir. Okula yemek götürme sıklığının düşük (%34,0) ve kızların erkeklerden daha çok yemek götürdüğü belirlenmiştir (p=0,024). Roman çocukların %61,7’si 10 tl ve üzeri harçlık alırken, Roman olmayan çocukların %50,6’sının 1-5 tl harçlık aldığı ve farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p=0,001). Çocukların %52,1’inin az aktif grupta yer aldığı saptanmıştır. Besin ögelerine ilişkin bilgi düzeylerinin düşük olduğu belirlenmiştir (%18,1-53,2). Potasyum ve kalsiyum alımlarının, erkeklerin besin ögesi alımlarının kızlardan ve hafta içi besin ögesi alımlarının hafta sonundan düşük olduğu tespit edilmiştir. Pandemi döneminde yemek yeme sıklığının (%57,7), meyve (%57,7), et (%51,3) ve evde yapılan hamur işlerini (%50,0) tüketimlerinin ve %65,4’ünün ise vücut ağırlığının arttığı saptanmıştır. Pandemi döneminde evde sağlıklı besin bulunma durumunun (%64,1) ve ailenin bu yöndeki teşvikinin (%84,6) arttığı tespit edilmiştir. Öğrencilerin beslenme bilgi düzeyleri ve sağlıklı beslenme konusunda farkındalıkları artmıştır. Davranış değişikliğinin oluşması için faaliyetlerin sürekliliğinin sağlanması önem arz etmektedir. Anahtar kelimeler: Beslenme durumu, beslenme bilgi düzeyi, dezavantajlı grup, çocuk beslenmesi