Brecht estetiği ve türk sinemasındaki örnekleri

Abstract

BRECHT ESTETİĞİ VE TÜRK SİNEMASINDAKİ ÖRNEKLERİ 1950’lerde öncelikle tiyatroda etkisini gösteren Brecht estetiği, daha sonra sinemada da varlığını hissettirmiştir. Dünya Sinemasında Joseph Losey, Jean-Luc Godard, Theo Angelopoulos, Alain Renais gibi yönetmenler bu estetiği kullanırken, Türk Sinemasında da örnekleri görülmüştür. Oyunculuk bakımından Brechtiyen özellikler taşıyan Başar Sabuncu imzalı “Zengin Mutfağı”, tarihselleştirme özelliği taşıyan Yılmaz Güney’in “Umut” filmi, Türk Sinemasındaki Brechtiyen filmlerden sadece ikisidir. Bu bağlamda, “Brecht Estetiği ve Türk Sinemasındaki Örnekleri” konulu bu çalışmada, 1960’lardan itibaren Türk sinemasında görülmeye başlanan Brechtiyen örneklerden 2000’li yıllarda çekilen filmlerden Ümit Ünal, Reis Çelik, Ezel Akay, Reha Erdem’in filmleri Brecht estetiği açısından irdelenmiştir. 1993 yılında Berlin Duvarı’nın yıkılmasıyla ortaya çıkan Küreselleşme olgusu, 2000’li yıllarda hem Türkiye’nin hem de dünyanın gündemini meşgul eden ve toplumsal yapının şekillenmesinde rol oynayan önemli bir dinamik olarak karşımıza çıkıyor. Dünyada reform rüzgarlarının estiği, modern toplumdan postmodern topluma geçişlerin yaşandığı, yeni yükselen değerlerin ortaya çıkmasıyla geleneksel değerlerden kopulduğu günümüz toplumsal yapısı içinde, sisteme eleştirel bakmanın en iyi yolunun Brechtiyen estetik olduğunu görüyoruz. Bu çalışmamızda analizini gerçekleştirdiğimiz mevcut yapıdan hoşnut olmayan yönetmenler, sisteme eleştirel bakmak, asıl sorunun sistemden kaynaklandığını göstermek ve kendilerini ifade etmek için filmlerinde Brechtiyen bir yaklaşım sergilemişlerdir. Birbirlerinden habersiz ve ayrı olarak Ezel Akay, Ümit Ünal, Reis Çelik ve Reha Erdem, çektikleri filmlerle toplumsal bir eleştiri yapmış, seyirciye zihinsel bir yolculuk yaptırtarak, düşünmeye teşvik etmiş, sarmış ve asıl sorunun sistem kaynaklı olduğunu göstermeye çalışmışlardır. BRECHT AESTHETICS AND THE EXAMPLES OF TURKISH CINEMA Firstly, Brecht aesthetics was seen in theater in 1950s and then it affected cinema as well. In world cinema, Joseph Losey, Jean-Luc Godard, Theo Angelopoulos and Alain Renais are the directors who use Brecht aesthetics in their movies, and then there are some Turkish directors who use this aesthetics. For example, “Zengin Mutfağı” (The Kitchens of Rich People) by Başar Sabuncu in the artistic way, “Umut” (Hope) by Yılmaz Güney in the historical aspects… In this perspective, “Brecht Aesthetics and the Examples in Turkish Cinema” examines Brecht Aesthetics and the examples since the year of 1960, especially the examples which have been shoot since 2000 such as Ümit Ünal, Reis Çelik, Ezel Akay, Reha Erdem. Globalization refers to increasing global connectivity, integration and interdependence in the economic, social, technological, cultural, political, and ecological spheres. Globalization is an umbrella term and is perhaps best understood as a unitary process inclusive of many sub-processes (such as enhanced economic interdependence, increased cultural influence, rapid advances of information technology, and novel governance and geopolitical challenges) that are increasingly binding people and the biosphere more tightly into one global system. However, in this social structure, Turkish directors who are Ezel Akay, Ümit Ünal, Reis Çelik and Reha Erdem use this aesthetics in order to critize the system, express their ideas without knowing each other.