Berzah âlemi inancının ortaya çıkışı ve Mâtürîdî'nin berzah âlemi inancına bakışı

Abstract

Öldükten sonraki hayatın bir parçası olan berzah âlemi gaybî bir nitelik taşımaktadır. Ancak gerek ayetlerin delâleti, hadislerin ve bugüne kadar bizlere aktarılan rivayetlerin verdiği bilgiler, gerek âlimlerin görüşleri göstermektedir ki berzah âlemi genel olarak kabir şeklinde yorumlanmıştır. Bu çerçevede kabirde bir hayatın, azap ve nimetin, sorgulamanın varlığına dair meseleler gündeme gelmiştir. Erken dönem kaynakları incelendiği zaman bu meselelerin itikâdi oluşumlar arasında tartışıldığı ve konuyla ilgili farklı yorumlar yapıldığı görülmektedir. Berzah âlemine dair herhangi bir şeyden bahsedilemeyeceğini söyleyen Cehmiyye, bir kısım Mutezile ve Hariciyye gibi bazı fırkalar hariç çoğunluğun berzah âleminin varlığını kabul ettiğini söylemek mümkündür. Bu âlemin mahiyeti hakkında ise ayrılığa düşüldüğü anlaşılmaktadır. Bu anlamda berzah âleminin varlığını kabul edenler ile etmeyenlerin delilleri ele alınmaktadır. İmam Mâtürîdî’nin de konu ile alakalı görüşlerinin tespit edilmeye çalışıldığı bu çalışmada onun tefsir niteliğindeki eseri Te’vîlâtü’l-Kur’an’a sıkça başvurulmuştur. Ayrıca berzah âlemi inancının bir ürünü sayılabilecek kabir ahvâli, kabir azabı ve nimeti konuları da İmam Mâtürîdî’nin mevzuyla ilgili görüşleri esas alınarak değerlendirilmektedir. İmam Mâtürîdî’nin en temeldeki fikri ise berzah âlemine dair bilgilerin ancak Allah’ın katında kesinlik arz eden bir mesele olduğudur. Onun bu husustaki fikri genel anlamda Ehl-i Sünnet’in meseleye bakış açısına da ışık tutmaktadır.Barzakh, which is a part of the life after death, has an unseen quality. However, both the evidence of the verses, the information given by the hadiths and the narrations conveyed to us until today, and the views of the scholars show that barzakh is generally interpreted as the grave. In this context, issues related to the existence of a life, torment, blessing and questioning in the grave have come to the fore. When the early sources are examined, it is seen that these issues are discussed among the creed formations and different comments are made on the subject. It is possible to say that the majority accept the existence of barzakh, except for some groups such as Jahmiyya, Mu‘tazilah and Kharijiya, who say that nothing can be mentioned about the barzakh. It is understood that there is a difference of opinion in what is said about the nature of this life. In this sense, the evidences of those who accept the existence of the barzakh and those who do not are discussed. In this study, in which Imam Mâturîdî's views on the subject were tried to be determined, his work of commentary quality, Te'vîlâtü'l-Qur'an was frequently consulted. In addition, the grave states, torment and blessing issues that can be considered as a product of the belief of the barzakh world are also evaluated on the basis of Imam Mâturîdî's views on the subject. The most fundamental idea of Imam Mâturîdî is that the information about the barzakh life is a matter that is certain only in the sight of Allah. His opinion on this issue also sheds light on the general view of the Ahl al-Sunnah on the issue.